Arkeoloji
Bilgisayar
Bilim
Bitkiler
Biyografi
Biyoloji
Coğrafya
Din
Edebiyat
Ekonomi
Elektronik
Felsefe
Fizik
Genel
Hayvanlar
Hukuk
internet
İslam Ansiklopedisi
Jeoloji
Kimya
Matematik
Müzik
Programlama
Rehberlik
Resim
Rüya Tabirleri
Sağlık
Sinema
Siyaset
Sosyoloji
Spor
Şifalı Bitkiler
Tarih
Teknoloji
Tıp
Tiyatro
Uzay
Yerler
Ziraat












Bakterilerin Genel Özellikleri - Hücre Yapıları

BAKTERİLER

GENEL ÖZELLİKLERİ
Monera alemini oluşturan prokaryot canlıların en yaygın ve en çok bilinen grubu bakterilerdir . O kadar yaygındır ki bugün dünyamızda bakterinin bulunmadığı yer yoktur diyebiliriz . En çok organik atıkların bol bulunduğu yerlerde ve sularda yaşarlar . Bununla beraber , -90
0C buzullar içinde ve +80 0C kaplıcalarda yaşayabilen bakteri türleri de vardır . Hava ile ve su damlacıkları ile çok uzak mesafelere taşınabilirler . Deneysel olarak ilk defa 17 . yüzyılda bakterileri gözleyebilen ve onların şekillerini açıklayan Antoni Van Lövenhuk olmuştur . Bakteriler bütün hayatsal olayların gerçekleştiği en basit canlılardır . Hepsi mikroskobik ve tek hücrelidirler . Büyüklükleri normal ökaryotik hücrelerin mitokondrileri kadardır .
HÜCRE YAPISI
Prokaryot olduklarından zarla çevrili çekirdek , mitokondri , kloroplast , endoplazmik retikulum , golgi gibi organelleri yoktur . Ribozom bütün bakterilerin temel organelidir . DNA , RNA , canlı hücre zarı ve sitoplazma yine bütün bakterilerin temel yapısını oluşturur . Bunlara ek olarak bütün bakterilerde hücre , cansız bir çeperle ( murein ) sarılıdır . Çeperin yapısı , bitki hücrelerinin çeperinden farklıdır . Selüloz ihtiva etmez .
Bazı bakterilerde hücre çeperinin dışında kapsül bulunur . Kapsül bakterinin dirençliliğini ve hastalık yapabilme ( patojen olma ) özelliğini artırır .
GENEL BİR BAKTERİ ŞEKLİ

Bazı bakteriler kamçılarıyla aktif hareket edebilirken , bazıları kamçıları olmadığı için ancak bulundukları ortamla beraber pasif hareket edebilirler .
buna göre bakteriler , kamçısız , tek kamçılı , bir demet kamçılı , iki demet kamçılı ve çok kamçılı olarak gruplandırılır . Bazı bakteriler "mezozom" denilen zar kıvrımları bulundurur . Burada oksijenli solunum enzimleri ( ETS enzimleri ) vardır . Oksijenli solunum yapan , ancak mezozomu bulunmayan bakterilerde ise solunum zinciri enzimleri hücre zarına tutunmuş olarak bulunur . bakterilerde genel yapının % 90'ı sudur . suda çözünmüş maddeler hücre zarından giriş-çıkış yaparlar . DNA'lar sitoplazmaya serbest olarak dağılmıştır . Bakteriler ökaryot hücrelere göre daha çok ve daha küçük ribozom içerirler . bu sayede protein sentezleri çok hızlıdır .
Bakteriler çeşitli özellikleri bakımından gruplandırılırlar . Bu özelliklerin başlıcaları ; şekilleri , kamçı durumları , beslenmeleri ve boyanmaları olarak sayılabilir .
ŞEKİLLERİ ve BOYANMALARI
Bakteriler ışık mikroskobunda bakıldığında başlıca şu şekillerde görülürler .
a . Çubuk şeklinde olanlar ( Bacillus ) :Tek tek veya birbirlerine yapışmışlardır . Tifo , tüberküloz ve şarbon hastalığı bakterileri bu şekildedir .
b . Yuvarlak olanlar ( Coccus ) : Genellikle kamçısızdırlar . Zatürre ve bel soğukluğu bakterileri bunlara örnektir .
c . Spiral olanlar ( Spirullum ) : Kıvrımlı bakterilerdir . Frengi bakterileri ve dişlerde yerleşen Spiroketler bunlara örnektir .
d . Virgül şeklinde olanlar ( Vibrio ) : Virgül biçiminde tek kıvrımlıdırlar . Kolera bakterisi gibi .

Bakterilerin boyanmaları: Danimarkalı Bakteriyolog Gram tarafından geliştirilen boyalarla boyanan bakterilere Gram ( + ) , boyanmayanlara ise Gram ( - ) bakteriler denir .
BAKTERİLERİN BESLENMELERİ
Bazı bakteriler ototrof olup , fotosentez veya kemosentez yaparlar . Çoğunluğu ise heterotrof olup , saprofit veya parazit yaşarlar .
a . Saprofit Bakteriler: Bakterilerin çoğunluğunu oluşturur . Besinlerini bulundukları ortamlardan hazır sıvılar olarak alırlar . Nemli , ıslak ve çürükler üzerinde yaşarlar . en çok amino asit , glikoz ve vitamin gibi besinleri ortamdan alırlar . Bu tür bakteriler dış ortama salgıladıkları enzimlerle bitki ve hayvan ölülerini daha basit organik maddelere parçalayarak onların çürümesini sağlarlar . Böylece hem toprağın humusunu artırırlar , hem de kendilerine besin sağlarlar . çürütme sonucu çeşitli kokular meydana gelir . Bu yüzden bu olaya kokuşmadenir . Bazı saprofit bakteriler , sütün yoğurt ve peynir olarak mayalanmasını sağlarlar .
Saprofitler , dünyada madde devrinin tamamlanmasında önemli rol oynadıklarından hayat için mutlaka gereklidir .
b . Parazit Bakteriler: Besinlerini cansız ortamdan değil de üzerinde yaşadıkları canlılardan temin ederler . Çünkü sindirim enzimleri yoktur . Bunların bazıları konak canlıya fazla zarar vermeden yaşayabilirler . Sadece onun besinlerine ortak olurlar . Kalın bağırsağımızdaki Escherichia coli bunun en iyi örneğidir . Bazı parazit bakteriler ise konak canlının ölümüne bile sebep olabilen hastalıklara yol açarlar . Bunlara Patojen Bakteriler denir . Patojenler ya toksin çıkararak ya da konak canlının enzim ve besinlerini kullanarak zarar verirler . toksinler ya dışarı atılır ( Ekzotoksin ) , ya da Bakterinin içinde kalır ( Endotoksin ) . İçinde kalan toksinler bakteriler ölünce zararlı hale geçerler . Canlıların patojen bakterilere ve toksinlerine karşı oluşturdukları savunmaya "Bağışıklık" denir . Parazit bakterilerinin üremeleri oldukça hızlıdır .

Escherichia coli bakterisi

c . Fotosentetik Bakteriler: Sitoplazmalarında serbest klorofil taşırlar . Fotosentezlerinde elektron kaynağı olarak H
2O yerine H2S ve H2 kullanırlar .
·  CO2 + H2O ------> Besin + O2 ( Mavi-yeşil algler )
·  CO2 + H2S ------> Besin + S + H2O ( Kükürt bakterileri )
·  CO2 + H2 ------> Besin + H2O ( Hidrojen Bakterileri )
d . Kemosentetik Bakteriler
Bu bakteriler de madde devrinde çok önemlidirler . Bazı inorganik maddeleri oksitleyerek onları zararsız hale getirirler . oluşan maddeler ise bitkilerce mineral tuzlar olarak kullanılır . bu oksitleme sonucunda açığa kimyasal enerji çıkar . Bu enerjiyle de CO
2 indirgemesi yaparak besinlerini sentezlerler . ışık ve klorofil gerekli değildir . Oksijen kullanılır . Kemosentetik bakteriler en çok azotlu , kükürtlü , demirli maddeleri oksitlerler .
NH
3 + O2 ---------> HNO2 + H2O + Kalori ( Nitrosomanas )
HNO
2 + O2 ---------> HNO3 + Kalori ( Nitrobacter )
H
2S + O2 ---------> H2O + S + Kalori ( Kükürt Bakterileri
FeCO
3 + O2 + H2O ---------> Fe ( OH ) 3 + CO2 + Kalori ( Demir Bakterileri )
N
2 + O2 ---------> NO2 + Kalori ( Azot bakterileri )
Kemosentez sonucu:
·  Bazı zararlı maddeler ortadan kaldırılmış ,
·  Bitkilerin alabileceği tuzlar oluşturulmuş ,
·  Kimyasal enerji kazanılmış
·  Organik besin sentezlenmiş olmaktadır .
BAKTERİLERİN SOLUNUMLARI
a . Anaerob Bakteriler
Bakteriler organik besinleri parçalayarak enerjilerini elde ederken genellikle oksijen kullanmazlar . Bunlar havasız yerlerde de yaşayarak çoğalırlar . ( Konservelerde olduğu gibi ) Bunlardan bazıları oksijenin olduğu yerde hiç gelişemezler . Örnek: Clastrodium tetani ( Tetanos bakterisi )
b . Aerob Bakteriler
Bazı bakteri grupları ( Escherichia coli , Zatürree ve Yoğurt Bakterisi gibi ) ancak oksijenli ortamda yaşayabilir . Bunlarda mitokondri olmadığı için solunum hücre zarının iç kısmındaki kıvrımlarda ( mezozom ) gerçekleştirilir . Örnek: Azot Bakterileri .
c . Geçici Aerob veya Geçici Anaerob Olanlar
Asıl solunumları oksijensiz olduğu halde kısa süre için aerob olanlara "Geçici Aerob" denir . Normal solunum şekli aerob olanlar ise havasız kalınca fermantasyona başvururlar . Bunlara "Geçici Anaerob" denir .
BAKTERİLERİN ÜREMELERİ
a . Bölünerek Çoğalma
Bütün bakteri türlerinin esas üreme şekli bölünmedir . bölünme eşeysiz üreme biçimidir . Su , besin maddesi ve sıcaklığın uygun olduğu ortamlarda çok hızlı bölünürler . bu bölünmeler her 20 dakikada bir gerçekleşir . Böylece geometrik olarak artmaya başlarlar . ancak bu artış sürekli değildir . Çünkü zamanla ortam sıcaklığı artar , asitler ve CO
2 birikir , besin maddeleri tükenir . Bunlar bakteriler için öldürücü doza ulaşınca geometrik artış bozulur . belli değerden sonra artış yerine azalma görülür . Böylece bakteri populasyonları da dengelenmiş olur .
 

bölünmekte olan bakteriler

Bakterilerin bölünmeleri mitoza benzer . ancak çekirdek zarı ve belli bir kromozom sayısı olmadığı için tam bir mitoz değildir . Buna Amitoz Bölünme denir .
b . Sporlanma
Bazı bakteri türleri yaşadıkları ortam şartları bozulunca endospor oluşturarak kötü şartları geçirirler . Endosporlar , kalıtım materyalinin çok az bir sitoplazmayla beraber çevrilmiş halidir . ortam şartları normale dönünce çeper çatlar , endospor gelişerek normal bakteriyi meydana getirir .
Endosporlarda metabolik faaliyetler minimum seviyededir . bu şekilde uzun yıllar yaşayabilirler . olumsuz şartlar olan yüksek ısıdan , kuraklıktan , donmadan ve besinsizlikten etkilenmezler . 60 yıl canlı kalan bakteri sporları tespit edilmiştir . Normal bakteri hücrelerinin tamamı 100
OC'de ölürken endosporlar ancak 120OC'de 15-20 dakika kalırsa ölürler . Soğuk ortamlarda da aynı oranda dayanıklıdırlar . Bazı türlerde bir bakteriden birden çok endospor meydana gelebilir .
spor oluşturmuş bir bakteri

c . Eşeyli Üreme ( Kojugasyon )
bakteriler bölünerek çok hızlı üremelerine , olumsuz şartları da  endospor oluşturarak geçirmelerine rağmen , düzensiz de olsa eşeyli üremeyi gerçekleştirirler . Çünkü bu sayede kalıtsal çeşitliliklerini artarak değişen ortamlara uyum yapma imkanı bulurlar . Bu çeşitliliğe ise Kalıtsal Varyasyon denir .
bakterilerde konjugasyonla üreme

Konjugasyon ( kavuşma ) esnasında DNA yapısı farklı iki bakteri yan yana gelerek aralarında geçici bir zardan köprü oluştururlar . bu köprü aracılığı ile DNA parçalarını değiştirirler . Sonra ayrılarak bölünmelerine devam ederler . Dikkat edilirse çok hücreli canlılarda görülen eşeyli üremeden çok farklı bir eşeyli üreme oluşmaktadır . Bunlarda gamet oluşumu ve döllenme yoktur .
 
Bakteriler diğer canlılara göre daha kolay mutasyona uğrarlar . Mutasyon genellikle zararlı ve öldürücü olmakla beraber , bakterilerde bazen olumlu sonuçlar veren faydalı mutasyonlar oluşabilmektedir . Bugün bakteriler besin ( kültür ) ortamlarında yetiştirilerek incelenmektedir . En iyi geliştikleri kültür ortamı et suyudur .

 



Kategori: Biyoloji |

Etiket: bakteriler, bakterilerin hücre yapısı, bakterilerin boyanmaları, bakterilerin beslenmeleri, fotosentetik bakteriler, kemosentetik bakteriler, bakterilerin solunumları

Önemli Uyarı
Sitemizde yer alan tüm içerikler internet ortamından toplanmış ve derlenmiştir. Yer alan bilginin doğruluğu garanti edilmemektedir. Yanlış bilgi için tarafımıza sorumluluk yüklenemez. Yanlış bilginin doğuracağı etkenlerden sitemiz ve yöneticileri sorumlu tutulamaz.