Çocuk Ve Spor

ÇOCUK VE SPOR

Bu bölümde hepimizin en değerli varlığı olan çocuklarımızın ve çocuğun üzerine egzersizin yaptığı etkileri; yetenek ve yetenek seçimi konusunu ve de çocuğun büyüme ve gelişme dönemlerini aktarmaya çalışacağız . Bu genel konularla ilgili daha detaylı bilgileri kaynaklar bölümünden ulaşacağınız kaynaklardan bulabilirsiniz . Bu konularla ilgili sorularınızı da bilgimiz çerçevesinde yanıtlamaya çalışırız .

ÇOCUK ve EGZERSİZ

1-Çocukluk dönemi nedir? Çocukluk dönemi doğumdan itibaren 11-12 yaşına kadar süren bir zaman kapsar . 0-1 yaş süt çocukluğu , 1-3 yaş küçük çocukluk , 3-6 yaş okul öncesi çağı , 6-10 yaş birinci okul çocuğu çağı , 10-12 yaş ikinci okul çocuğu çağı olarak kabul edilir . Ancak yaşa bağımlı kalmadan , doğumdan itibaren çocuğun , fiziksel , zihinse ve psikolojik gelişimindeki seyrine bakarak cinsel olgunluğa erişmesine kadar olan sürecin çocukluk dönemi olarak ele alınması gerekir . Çünkü , kimi çocuk akranlarına göre , daha erken veya geç gelişebilir .

2-Çocukların egzersize yanıtları nedir?Çocuklar bilindiği gibi bir gelişme ve büyüme periyodu içindedir . Bu periyotta genç çocukların fizyolojik sistemleri , ağır egzersizlerin getirdiği yükleri karşılayacak düzeyde değildir . Bu güç ancak gelişme çağı sonrası yakalanabilmektedir . Özellikle 12yaşın altındaki çocuklar oldukça yüksek bir sempatik sistem aktivitesine sahiptir . Bu yüzden yüksek bir kalp atım sayısının bulunması ve uzun süren dayanıklılık aktiviteleri onların kapasitelerinin kolaylıkla tükenmesine neden olur . Bu dönemdeki çocukların aerobik güçleri düşüktür . Yeterli oksijen kullanma kapasitesine sahip değillerdir . Çünkü , kalbin bir seferde pompalayabildiği kan miktarı yani kalp atım volümleri düşüktür Ayrıca karbonhidrat depoları da ileri yaşlarınkine oranla daha azdır . Burada bilinmesi gereken puberte ( ergenlik ) çağı öncesi beyin , sinir , kalp , akciğerler , böbrekler ve organizmanın iç ortamını sabit tutmak için ( homeostasis ) koordineli bir şekilde çalışan fizyolojik prosesler ( işlemler ) bebeklik ve çocukluğun ilk çağlarında zayıftır . Bu sistemlerin gelişimi puberte ve sonrasında görülür . Pubertede görülen kuvvetlenme , puberte ile ilgili değil;hormonal faktörlerin bir sonucu olduğu düşünülmektedir . Vücudun egzersize ve homeostatik mekanizmaların diğer streslerine yanıt verme yeteneği 14 yaşına tepe noktasına ulaşır .

3-Çocukta antrenmanın tehlike ve riskleri nedir?Çocuklarda performansın birdenbire ve geçici olarak yükselmesi gözlenir . Küçük yaşta antrenmana başlamanın negatif psikolojik etkileri ile ilgili çalışma sayısı azdır . Bir çalışmada Varek , performansları tekrar düşen çocukların şoka girdikleri ve spor yaşamlarını zamanından önce bitirdiklerini yazar . Çocukta antrenman tek yönlü uygulanmamalıdır . Cottea , yaptığı çalışmalarda antrenman tek yönlü uygulandığında özellikle iskelet sistemi üzerinde olumsuz etkiler gözlendiğinden söz etmektedir . Ayrıca , tek yönlü antrenman programı uygulandığında en riskli spor dallarını cimnastik sırıkla yüksek atlama , kürek , cirit halter , trambolin ve kule atlama olduğu görülmektedir .

4-Çocuk antrenmanı için önerileri nelerdir? Belirli bir spor dalına yönlendirilen çocukların ebeveynlerine , bu alanda çocuğu bekleyen şanslar ve riskler açıklanmalıdır . Çocukta sportif başarının , okulu ve geleceğini ikinci plana atmaması sağlanmalıdır . Çocukların aileleri ve özellikle okuldaki beden eğitimi öğretmenleri ile sıkı diyaloglar kurulmalıdır .

5-Çocuk ve gençlerde motorik özelliklerin gelişiminde duyarlı dönemler hangileridir?Erkek çocuklarda motorik özelliklerin en yüksek artış gösterdiği yaşlar 4-6-8-13-14 yaşları olarak görülmektedir . 9 , 11 ve 15 yaşlarında gelişme az olurken , 3 , 5 , 7 , 12 , 16 , ve 17'nci yaşlarda gelişme hiç görülmemektedir . Kız çocukları ve gençlerinde ise en yüksek artış 4 , 6 , 9 , 10 yaşlarında görülürken ;8 , 11 , 12 ve 13 yaşlarında daha az artış görülmektedir . Kızlarda 3 , 5 , 7 , 14 , 15 , 16 ve 17'nci yaşlarda gelişme hiç görülmez .

6-Çocukta ve gençte kuvvet antrenmanının özellikleri nedir? Çocukluk ve gençlik yaşında genel ve çok yönlü vücut gelişiminde kuvvet antrenmanı önemli bir rol oynar . Kuvvet antrenmanı genel anlamda okul öncesi çağda önerilmez . Bu yaş basamağında çocukların kemik ve kas gelişimini sağlamak için , düzenli olarak kuvvet çalışmalarından uzak spor yapmaları yeterlidir . Bu dönemde her türlü kuvvet çeşidine uygun olarak dayanma , asılma çekme ( parmaklık tırmanma , halat çekme ) ile amaçlanan kuvvet gelişimi sağlanabilir . Bunun dışında ayrı bir çalışmaya gerek duyulmaz İlkokulun ilk sınıflarında çocuğun kendi vücut ağırlığı ile yapacağı çalışmalar yeterlidir . Burada halat çekme , yüksekçe bir yere dayanarak push-up ( şınav ) direğe veya halata tırmanma , alçak barda ayaklar önde/yerde kendini çekme , barfikse asılma , tek ve çift ayak sıçramalar çakı hareketleri en uygun düşen kuvvet çalışmalarıdır

Stemmler'e göre gövde kaslarının kuvvetlenmesi ve tırmanma yeteneği 7-9 yaşları arasında en yüksek gelişim düzeyine erişmektedir . Bunların ardından 9 yaş sonrası kendi vücut ağırlığının dışındaki bir ağırlığa taşınarak sağlık topu gibi çalışmalar ilave edilebilir . Ayrıca antrenman içeriği olarak barfikste dikey olarak kendini çekme , düz zeminde push-up ( şınav ) karın ve sırt kasları için sit-up ( mekik ) ve ters mekik gibi egzersizler de eklenebilir . Uzmanlar 14 yaşından önce serbest ağırlıkla çalışma yapılmaması gerekliliğine dikkat çekmektedir . Artan yaşla bağlı olarak dinamik çalışmaların yanı sara izotermik ( statik/durgun ) çalışmalara da ağırlık verilmeye başlanmalıdır . Bilindiği gibi anaerobik güç yaşın ilerlemese bağlı bir gelişim göstermektedir . Bu dönemden sonra yapılacak kuvvet çalışmalarında serbest ağırlık ( halter ) devreye girecek ise mutlaka bir uzman tarafından programlarının hazırlanması gerekmektedir . Erkeklerde kas kuvvetindeki en büyük artış 6 , 8 , 13 ve 14 yaşlarında gözlenir . Kızlarda ise en büyük artış 4 ve 9'uncu yaşlara gözlenmektedir .

7-Çocuk ve gençlerde yapılacak kuvvet çalışmalarının temel ilkeleri nelerdir?Çocuk ve gençlerde yapılacak kuvvet çalışmalarında göz önüne alınması gereken temel ilkeleri dört ana başlık altında toplayabiliriz . Bunlar sırasıyla şunlardır:

a-Rizikosuz fakat bedensel verimlilik yeteneği çok yönlü geliştirilmelidir .

b . Çalışmalar her yaş dönemine göre planlanmalıdır . Ayrıca çok yönlü değişken ve neşe verici olmalıdır . Oyun formu içinde verimlidir .

c . Temel kuvvet ( birim kuvvet , kaba kuvvet ) ile hareket becerisi ve teknik arasında yakın ilişki kurulmalıdır

d . Gençlerde ortopedik yönden uygun olup olmadığı araştırılmadan üst düzeyde yüklenmeler yapılmamalıdır .

8-Ağırlık çalışmalarının boy uzamasına etkisi nedir?Ağırlık çalışmalarına başlama yaşında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta , büyüme çağıdır . Özellikle fiziksel gelişme sırasında , boyun uzaması , kemiklerin epifiz adı verilen büyüme noktalarından sağlanır . Burada epifiz bölgelerine gelen darbeler ve o bölgelere binen fiziksel yük , bu bölgelerin erken kapanmasına neden olur . Böylece kemiğin büyümesi , boyun uzaması engellenmiş olur .

9-Çocuk ve gençte dayanıklılık antrenmanının özellikleri nelerdir? Çocukluk ve gençlikte , dayanıklılığın en hassas olduğu dönemler erkeklerde ve kızlarda 4 yaşından sonraki dönemde rastlanmaktadır . Konuyu biraz daha açarsak , erkeklerde 14 ve 15 yaşlar dayanıklılığın çok kolay geliştirilebileceği dönemlerdir . Kızlarda bu dönem 13 yaş olarak görülür . Bilimsel çalışmalar , çocukların ergenlik dönemi öncesi devamlı yüklenmelere ve interval ( aralı ) antrenmanlara uygun olmadığını göstermiştir . Bu nedenle okul öncesi ve okul dönemlerinde dayanıklılık antrenmanlarının içeriği genelde oyun formu şeklinde olmalıdır . Bunlar ebeleme , stafet yarışları , yer değiştirme oyunları gibi eğitsel oyunlar olabileceği gibi yakan top , mini Basketbol , mini futbol gibi küçük takım oyunları da olabilir . Ayrıca piramidal yüklenme şeklinde ( 1-2-3-2-1 dakikalık ) koşular da aralarında birer dakikalık dinlenme verilerek uygulanabilir . Devamlı yüklenme şeklinde de 5-10-15 dakikalık koşular yapılabilir . Ergenlik dönemi sonrası ise normal dayanıklılığı geliştirici çalışmalara başlanabilir .

10-Çocukta ve gençte hareketliliğin özellikleri nelerdir? Eklemlerin hareket genişliği , yani hareketlilik erkek çocuklarda 4 ve 8 yaşları , kızlarda ise 4 ve 13 yaşları büyük önem taşımaktadır . Bu yaşlarda artış büyük orandadır . Erkeklerde 6 , 9 , 13 ve14 yaşları ile kızlarda 6 , 9 ve 12 yaşlarında da düşük oranda artışlar gözlenebilir .

YETENEK VE YETENEK SEÇİMİ

1-Yetenek nedir? Sportif bağlamda yetenek kavramı , belli bir alanda normalin üzerinde ancak henüz tam gelişmemiş özellikler bütünü ve bunlara sahip kişi olarak değerlendirilir

2-Yetenekli sporcuların özellikleri nelerdir? Yetenekli bir sporcu incelendiğinde , diğer sporculara oranla şu özellikleri farklılık gösterir:a . Antrenmanda daha başarılıdır . b . Antrenmanda verilen uyarılara daha çabuk uyum sağlar . c . Daha çabuk öğrenir . d . Edindiği deneyimleri , başarısını artırmak amacıyla kullanır . e . Verilen görevleri başarı ile sonuçlandırır ve soruları yaratıcı biçimde çözümler . f . Performans gittikçe yükselir . g . Stres altında bile doğru değerlendirme yapar . h . Riski göze alır . ı . Başarısızlıklar onun için motivasyon unsuru olur .

3-Yetenek seçiminde hangi yöntemler uygulanır? Yetenek seçiminde temelde iki yöntem uygulanır . Bunlar , doğal seçim ve bilimsel seçim yöntemidir . Doğal seçim yönteminde kişi ya seçtiği spor dalına katılır ya da başarılı olamadığı bir daldan başka bir spor dalına yönelip orada başarılı olur . Bilimsel seçim yönteminde ise bilimsel testlerle kişilerin kendileri için en uygun spor dalları belirlenir ve onlara yönlendirilir .

4-Yetenek seçiminde hangi ölçütler kullanılır? Bilindiği gibi yetenek seçimi ve spora yönlendirme yüksek sportif performansa yönelik spora anlayışı içinde değerlendirilir . Sporda yetenek kavramının belirlenmesinde etkili olan faktörler şunlardır:

a . Konstitüsyel ( sağlık durumu , antropometrik özellikler ) özellikler b . Kondisyonel motorik özellikler c . Teknotermik özellikler ( öğrenme yeteneği , verimliliğe hazır olma durumu , duygusal özellikler , bilişsel özellikler ) d . Sosyal faktörler .

5-Yetenek seçimi kaç aşamalıdır? Yetenek seçimi üç aşamadan oluşmaktadır . Bunlar önseçim , araseçim ve son seçimdir .

BÜYÜME VE GELİŞME
1-Büyüme ve gelişmeye kalıtımın etkisi nedir? İnsanların büyümeleri kromozomlarında bulunan genlerle belirlenir . Büyümeyi ilgilendiren tüm konular , genlerdeki genetik şifrelere bağlıdır . Kişinin boyu , maksimum boya ulaşabileceği zaman , kemik ve cinsel olgunlaşması hep bu şifrelerde kodlanmıştır . Bu konu üzerinde yapılan çalışmalar çocuklar ile ebeveynleri arasında yüksek ilişkiler olduğunu göstermiştir . Özellikle de uzunlukların , genişliklere oranla daha yoğun bir şekilde kalıtımdan etkilendiği görülmektedir . Bununla birlikte kişinin büyüme sürecinde boyu ile ilgili kesin tahmin yapmak olası değildir . Ayrıca kişinin doğum boyu ve kilosu genel olarak ilerideki boyu ve kilosu hakkında sağlıklı bir bilgi vermez .

2-Büyüme ve gelişmeye ırkın etkisi nedir? İnsanların büyüme ve gelişmelerindeki etkili faktörlerden birisi ırksal faktördür . Bu konudaki araştırmalar bilindiği gibi genelde üç ırk üzerinde yoğunlaşmıştır . Bunlar siyah , beyaz ve sarı ırklardır . Doğum sırasında beyaz ırk çocuklarının , siyah ırka göre daha ağır olduğu belirlenmiştir . Ama bu farklılıklar 5-14 yaşları arasındaki gelişme sürecinde tersine dönmektedir . Bu süreçte siyah ırk çocukların beyazlara göre daha uzun ve daha ağır oldukları gözlenmiştir . Sarı ırk ise bilindiği gibi beyaz ırka oranla daha kısa ve hafiftir . Irklar arsındaki büyüme ve gelişimdeki etkili faktörlerden birinin de çevre olduğu görülmektedir .

Örneğin Amerika'da sarı ırk çocukları , ülkelerine oranla daha iri olmaktadır . Bu da çevre faktörünün göz ardı edilmemesi gereken bir faktör olduğu gerçeğini ortaya koymaktadır . Hatta bu konuda tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan araştırmalarda bile çevre faktörünün etkinliği belirlenmiştir .

3-Büyüme ve gelişmeye cinsiyetin etkisi nedir? Doğumda kız çocukları , erkeklere oranla daha olgundur . Büyüme ve gelişmeleri , erkeklere oranla daha hızlıdır . Oyun çağı çocukluğuna gelindiğinde , kız ve erkek çocukların büyüme ve gelişmeleri arasında bir farklılık görülmemektedir . Ergenlik çağı , kız çocuklarında erkeklerden iki yıl önce başlar . Bu nedenle kızlarda , erkeklerden iki yıl önce hızlı büyüme ve gelişme görülür . Ama iki yıl sonra erkeklerde büyüme ve gelişme birden hızlanır ve birkaç yıl devam eder . Bu da erkeklerin aynı yaştaki kızlardan çoğunlukla daha uzun olmalarını sağlar . Kız çocukları erkeklerde oranla büyüme ve gelişme sırasında çevresel faktörlerden daha az etkilenir .

4-Büyüme ve gelişmeye beslenmenin etkisi nedir? İnsanlarda büyüme ve gelişmeyi etkileyen en önemli dış faktörlerden birisi beslenmedir . Bu konudaki çalışmalar beslenme ile büyüme ve gelişme arasında çok anlamlı ilişkiler göstermiştir Yeter siz ve dengesiz beslenme ile büyüme çağındaki çocukların boylarında düşüş görülmüştür . Çocukta sürekli bir büyüme ve gelişme olduğundan , beslenme yetersizliği bu dönemde büyüme ve gelişme üzerinde çok derin izler bırakır . Kız çocuklarının , erkeklere oranla yetersiz beslenmeden etkilenmeleri daha az olmaktadır . Bilindiği gibi Proteinli besinler kemiklerin uzaması , kas ve iskeletin olgunlaşması yönünden etkindir . Çocuklarda günlük protein gereksinimi kilogram başına 2 . 5 grama kadar çıkabilir . Bu kuvvet gerektiren spor dallarında bir yetişkinin gereksinimine eşdeğerdedir . Demeter , çocuklardaki metabolik faaliyetlerin yetişkinlere oranla yüzde 20-30 daha fazla olduğunu söylemektedir

5-Büyüme ve gelişmeye sosyo-ekonomik düzeyin etkisi nedir? Büyüme ve gelişmede çocuğun içinde yaşadığı ortamın sağlıklılığı , yaşadığı ev , ailesinin ekonomik durumu , ailenin kültürel ve eğitsel düzeyi de önem taşımaktadır . Bu konuda yapılan birçok araştırmada baba meslekleri ile çocuğun gelişimi ilişkili bulunmuştur . Ayrıca alt sosyo-ekonomik düzeydeki çocukların gelişimi ile üst sosyo-ekonomik düzeyde çocukların gelişimleri arasında farklılıklar gözlenmiştir . Doğaldır , bu farklılıklar üst sosyo-ekonomik düzey lehinedir .

6-Büyüme ve gelişmeye psikolojik durumun etkisi nedir? İnsan fizyolojik sosyolojik ve psikolojik bir sacayağı içinde büyüme ve gelişmesini sürdürür . Bu nedenle büyüme ve gelişmede psikolojik koşulların da etkinliği söz konusudur . Güç psikolojik koşullar altında büyüme ve gelişmelerini tamamlamak zorunda kalan çocuklarda bu konularda bazı gerilikler bulunmuştur . Özellikle yetimhanede yetişen çocuklar üzerinde yapılan araştırmalar , psikolojik durumun büyüme ve gelişme üzerindeki etkinliği göstermiştir .

7-Büyüme ve gelişmeye mevsimlerin etkisi nedir? İnsan büyüme ve gelişmesine mevsimlerin etkileri çeşitli araştırmalarda gözlenmiştir . Tanner , çocukların boyca büyümelerinin ilkbahar döneminde , vücut ağırlığınca da büyümelerinin sonbahar döneminde hızlandığı saptanmıştır Mart ve mayıs aylarında rastlanan ortalama boy büyüme hızı eylül ve ekim aylarındaki boy büyüme hızının iki katına denk gelmektedir . Bu mevsimsel değişikliklerin etkileri , yetersiz beslenen çocuklarda bile görülmektedir .

8-Büyüme ve gelişmeye hastalıkların etkisi nedir? Bilindiği gibi insan organizmasının temel yapı taşı proteinlerdir . Hastalık ve yaralanmalar protein metabolizmasını olumsuz yönde etkiler . Böylece büyümede yavaşlama görülür . Özellikle uzun süreli ( kronik ) hastalıklar büyümeyi yavaşlatırken , kısa süreli ( akut ) hastalıklar pek etkilemez . Çocuklarda hastalık nedeniyle duraksayan büyümenin hızlandığı ve hastalığa bağlı açığı kapattığı bir dönem vardır . Bu dönemde çocuk normal büyüme hızının yüzde 400'üne kadar çıkabilen bir büyüme ve gelişme gösterebilir . Burada önemli olan kronik hastalıklardan sonra bu devreyi iyi koşullar altında geçirmektir . Eğer bu koşullar yaratılırsa çocuk normal büyüme seyrini yakalayabilir . Kuşkusuz bu dönemde doktorkontrolündeki bir çalışma büyük önem taşımaktadır . Burada antrenör , aile ve doktor sıkı bir işbirliği içinde olmalıdır .

9-İnsan vücudunun çevresel ve iklimsel koşullara uyumu nasıldır? İnsan vücudu yaşadığı çevre , bitki örtüsü ve iklim koşullarına uyum sağlamaktadır . Bu da onun büyüme ve gelişimi üzerinde etkili olmaktadır . Örneklersek , kuru ve sıcak iklimi olan Sahra çöllerinde yaşayanlar ince uzun , derialtı yağdokusu çok az , uzun kol ve bacaklara sahip , gövdeleri kısa , ince ve uzun el ayakları olan insanlardır . Nemli ve sıcak ortamı olan Endonezya , Malezya Amazon kuşağında yaşayan insanlar ise kısa boylu kütleli olmaktadır . Çok soğuk iklimlerde yaşayan Eskimolar ise kısa boylu , deri ve kas altı ve kasarası yağ miktarları çok yüksek , kısa kol ve bacakları olan insanlardır . Çevrenin bir başka etkisi de yapılan bir çalışmada , Kaliforniya'da yaşayan Japon çoçuklarının , Japonya'da yaşayanlara oranla daha iri olması ile gözlenmiştir .
Ayrıca , Kato ve İshiko'nun çalışmalarında kırsal alanlarda ağır iş yaparak çalışan çocukların özellikle bacak uzunluklarında kısalıklar olduğu görülmüştür .

Bu örneklerde olduğu gibi insan vücudu yaşadığı çevre ve iklime uyum sağlamaktadır . Bu uyum süreci de ikliminden iklime değişmektedir . Kimi iklimlerde birkaç jenerasyon , kilimlerinde ise daha fazla jenerasyon gerekmektedir .

10-Çocukta erken ve geç gelişim nedir? Bu olgu ergenlik öncesi , ergenlik dönemi ve ergenlik sonrası ortaya çıkan bir durumdur . Araştırmalar kronolojik yaş ile biyolojik yaş arasında 4 yaşa varabilecek farklılıklar olduğunu göstermiştir .
Doğal olarak erken gelişim gösterenler , normal gelişim gösterenlerden ve gelişmesi gecikenlerden daha iyi fiziksel başarı yeteneğine sahip olurlar . Bu noktada erken gelişmiş sporcularda , normal gelişenler ile yapılan antrenmanlar sırasında yetersiz yüklenme söz konusu olur . Bunu antrenör göz önüne almalı , gerekli bulduğu ekstra antrenmanları yaptırmalıdır . Erken gelişmişlik birçok spor dalında avantaj getirirken ;motorik öğrenme çağının uzun olmasını gerektiren aletli Jimnastik artistik patinaj , tramplen atlamada bir dezavantaj yaratır

Kategori: Spor |


Etiket: Çocuk ve Spor