Mısır

DEVLETİN ADI: Mısır Arap Cumhuriyeti
BAŞŞEHRİ: Kahire
NÜFUSU: 55 . 979 . 000
YÜZÖLÇÜMÜ: 1 . 001 . 449 km2
RESMİ DİLİ: Arapça
DİNİ: İslam
PARA BİRİMİ: Mısır Lirası

Kuzeydoğu Afrika'da yer alan , Kuzeyden Akdeniz ve doğudan Kızıldeniz'le kuşatılmış ve Sina Yarımadası ile Asya kıtasına da taşan bir ülke .

Tarihi

Dünyanın zengin bir maziye sahip olan ülkelerinden biri de Mısır'dır . Mısır , tarih boyunca birçok medeniyetin beşiği olmuştur . Arkeolojik kazılardan çıkarılan neticelere göre , bilinen ilk tarihi M . Ö . 5000 yıllarında kurulmuş olan , Aşağı ve Yukarı Mısır Krallıkları ile başlar . Bunlardan en eskisi Firavunlar dönemidir .

Bugüne kadar sır olarak kalan ve dünyanın yedi harikası arasında birincisi olan piramitler , bunların zamanlarında yaptırılmıştır . Piramitlerin inşasında kullanılan ve bazıları 15 tona ulaşabilen dev taş blokların taşınması , hesaplarının “pi” sayısına uygun olması ve en ücra yerlerinin aydınlatılması gibi sırlar halen çözülememiştir . Ayrıca teşekkülleri ayrı bir muamma olan ve rüzgarlar tesiriyle çeşitli hayvan şekillerini alan sfenksler de , bugün hayretleri üzerlerine çekmektedirler . Bunu Menes Hanedanlığı ve arkasından Pers hakimiyeti takip eder . Perslerin , Kiyaniyan şahlarının sonuncusu olan Dara; Erbil'de mağlup olunca Mısır , Makedonya Kralı Filip'in oğlu İskender'in eline geçti . İskenderiye şehrini kurdu . Elde ettiği zaferleriyle ahlakı bozuldu . Sonunda işret ve sefahetle öldü . Bundan sonra Mısır , 640 yılına kadar Roma ve Bizans hakimiyetinde kaldı .

Bu tarihte hazret-i Ömer , Eshab-ı kiramdan Amr ibni as komutasındaki bir orduyu Mısır'ın fethine gönderdi . Mısır feth edilerek burada El-Fustat ( Eski Kahire ) garnizonu kuruldu . Bu tarihlerde bütün Mısır halkı İslamiyetle şereflendi .

Halife hazret-i Muaviye zamanında Arapça , halkın dili haline geldi . Din ve dil beraberliği sağlanmış olan Mısır , Abbasiler döneminde refah ve huzur bakımından altın bir devir yaşadı . Abbasilerden sonra 1171 tarihine kadar Fatımilerin elinde kaldı . Bu tarihte Selahaddin Eyyubi tarafından fethedildi . Eyyubilerden sonra 16 . yüzyıla kadar Mısır , Türk asıllı Memlük Sultanlarınca idare edildi . Memlukler zamanında idari , askeri , iktisadi ve daha birçok alanda yenilikler yapıldı . Mısır tüccarları , ülkenin stratejik ve iktisadi mevkiinin verdiği avantajlardan geniş çapta faydalanarak Çin-Avrupa arası ticareti ellerine geçirdiler .

Aynı tarihlerde Osmanlı Devleti yükselme devrini yaşamaktaydı . Padişah Yavuz Sultan Selim Han , 1516'da Mısır Seferine çıktı . Önce Mercidabık Ovasında Memlükleri kesin bir şekilde mağlup etti . Sina Çölünü 13 günde zayiat vermeden geçti . Arkasından Ridaniye'de Memlükleri tekrar yenerek Mısır'ı Osmanlı topraklarına kattı . Böylece Osmanlı Devleti üç büyük kıtada topraklara sahip olmuş ve buralarda İslamiyetin yayılmasına ve kuvvetlenmesine hizmet etmiştir .

İngiltere'nin Hindistan yolunu kapatmak maksadıyla Fransa İmparatoru Napolyon Bonoparte , 1798'de Mısır'ı işgal etti . Fakat Akka Kalesinde Cezzar Ahmed Paşa tarafından hezimete uğratıldı . Bunun üzerine Fransızlar geri çekildiler . Bu arada Kavalalı Mehmed Ali Paşa , Mısır'a yardım için gönderildi . Fransızlar yenilerek , 1801'de tamamen çekildi . Mehmed Ali Paşa ise Mısır'da kalarak vali oldu . Batı ülkelerinden teknik malzeme ve uzman personel getirtti . Birçok medrese ve okullar açarak Mısır'ın en güçlü lideri oldu . Kurduğu Mısır donanmasını 1827 Osmanlı-Yunan Savaşında yardım için gönderdi . Ayrıca tarımın gelişmesi için kanallar açtırdı ve Mısır ekonomisini zenginleştirdi . Kavalalı Mehmed Ali Paşa dinine bağlı iyi bir insandı . Bundan sonra Mısır bozuldu . Yerine büyük oğlu ve Cidde Valisi olan İbrahim Paşa geçti . İbrahim Paşa , Sultan Mahmud Hanın emriyle Vehhabilerle harp ederek başşehirleri Der'iyye'yi aldı . Sonra Mora İsyanını bastırdı . Bu arada Sultan İkinci Mahmud Hana isyan ederek Kütahya'ya kadar geldi . Suriye , Adana ve Mısır ona verildi . Halifeden , müstakil vali demek olan ( Hidiv ) ünvanını aldı . İkinci defa isyan ettiyse de İngiltere işe karıştı ve Suriye tekrar Osmanlılarda kaldı . 1848'de vefatından sonra yerine Birinci Abbas , bundan sonra da 1854'te İbrahim Paşanın oğlu Said Paşa hidiv oldu . Said Paşa , Süveyş Kanalını ve Port Said şehrini yaptırdı . Bunun ölümünden sonra kardeşiİsmail Paşa hidiv oldu . Bunun 1879'da azl edilmesi üzerine , oğlu Tevfik Paşa yerine geçti . İngilizler bunun zamanında Mısır idaresine karıştı .

Bu yıllarda Cemaleddin-i Efgani'nin reisliğini yaptığı Kahire Mason Locası üyeleri , İngilizlerle işbirliği halinde faaliyette bulunuyordu . Din adamı olarak tanıtılan Abduh da bunların aralarındaydı . Ekonomik ve askeri açıdan iyice zayıflamış olan Mısır , böylece 1882'de İngilizlerce işgal edildi .

İngilizler , meşhur casus yüzbaşı Lavrens kanalıyla halk arasında bölücü fitneler çıkartarak başta Mısır , Ürdün , Irak ve Suudi Arabistan'ı karıştırdılar . İttihatçıların basiretsiz ve kararsız siyasetleri bu gelişmeleri önleyemedi ve bu ülkelerin yavaş yavaş Osmanlı Devletinden ayrılmasına sebep oldu . Böylece İngiliz kontrolüne geçen Mısır'da Tevfik Paşadan sonra sırayla Abbas Hilmi Paşa , Hüseyin Kamil Paşa ve Ahmed Fuad Paşalar başa geçti . Fuad Paşa , Osmanlılardan tamamen ayrılarak melik adını aldı . 1936'da ölümü üzerine oğlu Faruk , melik oldu . İkinci Dünya Harbi esnasında Alman ve İtalyan birlikleri Mısır'a saldırmışlardı . Mısır , 1945'e kadar harbe katılmadı . Bu tarihte Japonya ve Almanya'ya karşı harp ilan etti . Aynı yıl bağımsızlığını da elde ederek BM'e üye oldu .

İç isyanlar , dış borçlar , kanal problemi ve çeşitli harbler Mısır'a ağır külfetler getirmişti . Bu yüzden 1952 yılında askeri ihtilal oldu ve Melik Faruk yurt dışına çıkarıldı . Ertesi yıl cumhuriyet ilan edildi ve general Necib Cumhurbaşkanı oldu . 1956'da Sudan , Mısır'dan ayrıldı . Askeri ihtilal , genç subaylar tarafından yapılmıştı . Bunların içinde bulunan Cemal Abduh Nasır , ordu içinde durumu en güçlü olanıydı . İki sene sonra Cumhurbaşkanı Necib'in askeri idareye son vermek istemesi üzerine , zaten farklı fikirler taşıyan Nasır , Necib'i tutuklatarak Mısır'ı ele geçirdi .

Nasır , uyguladığı politika ile sosyalizmi Mısır'a getirdi . Mısır'ı batı dünyasından kopararak Rusya'nın kucağına düşürdü . Rus askeri ve teknik yadımlarına kapılarını açtı . Çeşitli sebeplerle yaklaşık 60 bin Müslümanı zindanlara attırdı . Bir çok kuruluşları devletleştirdi . Zehirli fikirlerini diğer Arap ülkelerine de bulaştırdı . 1958-61 yılları arasında Suriye ile birleşme faaliyetine girdiyse de , Suriye , 1961 yılında bundan vazgeçti . Bu arada İsrail'le anlaşmazlıklar başladı . Zamanla Mısır-İsrail münasebetleri gerginleşti . Nasır , Süveyş Kanalını millileştirince , İngiltere , Fransa ve İsrail , Mısır'a saldırmış , fakat ABD ve Rusya'nın ikazları ile saldırı durmuştu . İsrail sınırına ve Akabe Körfezine BM gücü yerleştirilmişti . Nasır , 1967'de bu kuvvetleri geri çektirdi . Kanalı İsrail gemilerine kapattı . Bunun üzerine İsrail , Mısır'a taarruz ederek , Mısır Hava Kuvvetlerini imha etti . Altı gün süren muharebelerden sonra İsrail , Sina bölgesini işgal etti .

1970'te Nasır ölünce yerine Enver Sedat geçti . Mısır , 1973'te İsrail'e taarruz etti . 1975 ve 1977 müzakereleri sonunda Camp David zirvesi gerçekleşti . Buna göre , İsrail , Sina'dan çekilirken Mısır , Kanalı İsrail gemilerine açmayı kabul etti .

Sedat döneminde Mısır , Rus tesirinden ve sosyalizmden ayrıldı . İsrail'le barış yaparak , ABD'ye yanaştı . Nasır politikasının tersine , Mısır'ı liberal ve hür dünya sistemine getirdi , fakat Arap dünyasındaki liderliği sarsıldı ve ordu desteği zayıfladı . Nihayet Sedat 6 Ocak 1981'de bir suikast neticesi öldürüldü . Yerine eski Hava Kuvvetleri Komutanı Hüsnü Mübarek başkan oldu . Ocak 1991 Körfez harekatında müttefik kuvvetler yanında yer alan Hüsnü Mübarek dış borçlardan kurtulmak için çeşitli çarelere baş vurmaktadır .

Fiziki Yapı

Kuzeydoğu Afrika'da yer alıp , Sina Yarımadası ile Asya'ya bağlanan Mısır'ın kuzeydoğusunda İsrail , doğusunda Kızıldeniz ve Suudi Arabistan , güneyinde Sudan , batısında Libya ve Akdeniz bulunur . Kuzeyi ve doğusu deniz , güneyi ve batısı çöl olan , şekil itibariyle kareyi andıran Mısır , 23° kuzey ve 31° kuzey enlemleriyle 25° doğu ve 35° doğu boylamları arasında yer alır . Stratejik mevki itibarıyle Asya , Avrupa ve Afrika arasında kilit bir noktadadır .

Afrika'nın ve Mısır'ın can damarı Nil Nehri , ülkeyi dört bölgeye ayırır: Nil Nehri havzası , Sina Yarımadası , Doğu ( Arap ) Çölü , batı ve güney çöller bölgeleri .

Nil Nehri , başlangıcı Victoria Gölü olmak üzere 6390 km uzunluğundadır . Eğer bu göle dökülen Kagera Nehrinin kaynağı başlangıç kabul edilirse , 6671 km olur . Buna göre dünya nehirleri arasında , kolları hesaba katılmaksızın , en uzun olanıdır . Nil , Bahrelgazal ve Mavi Nil ile birleştikten sonra 250 m'lik çavlanlarla Mısır topraklarına girer . Mısır'ı boydan boya geçerek Kahire'de kollar ayrılıp , geniş bir delta yaparak Akdeniz'e ulaşır . Uzunluğu 500 km olan , 5000 km2lik , Nasır Gölünden çıktıktan sonra genişliği 500 m olan Nil Nehrinin Kahire yakınlarına ulaştığındaki genişliği 2 km civarındadır . Burada biri Süveyş Kanalına birleşen bir başka kanal olmak üzere iki ana kola ayrılır . Ortalama 3 km genişliğinde olup , bazı yerlerde 23 km'ye ulaşabilen Nil Nehrinin Reşit ve Damietta adlı bu iki büyük kolu arasındaki delta , en geniş yeri 250 km ve uzunluğu 160 km olan bir bölgedir . Sanki Mısır bu bölgededir . Mısır'ın can damarı , hayat kaynağı olan Nil , meydana getirdiği yemyeşil ve verimli havzasıyla , çoğunluğunu sarı çölün teşkil ettiği 1 . 001 . 449 km2lik muazzam toprakları ıssız bıraktırmış ve Mısır'ı 36 . 000 km2ye sıkıştırmıştır .

Nil'in batısı , Libya sınırına kadar , 10 . 000 . 000 km2lik Büyük Sahra'nın uzantısı Libya Çölünün devamı olan batı ve güney çölleri , ülkenin dörtte üçüdür . Yüzölçümü 673 . 000 km2lik çöl yaylasının ortalama yüksekliği , güney batıdaki 2000 metre yükseklikteki kayalık engebeli arazi hariç 250 m civarındadır . Kızıldeniz kıyısındaki Doğu ( Arap ) Gölü ise nisbeten dağlık olup , en yüksek yeri 2100 m'ye ulaşır , kuzeyde Akdeniz , güneyde Kızıldeniz , batıda Süveyş Kanalı ve Körfezi doğuda da Gazze şeridi , Arap Körfezi ve İsrail'le çevrili , ucu güneye bakan üçgen şeklindeki Sina Yarımadası , Doğu Gölü bölgesi gibi sivri tepelerle kaplı bir yayladır . Bu yüksek araziler , Asya-Afrika bağlantılarını meydana getiren birçok boğaz ve geçitlerle doludur . Mısır'ın en yüksek tepeleri olan Sina Dağı 2641 m ve El Thbet Dağı 2439 m'dir .

Mısır'ın yaklaşık 1000 m uzunluğundaki Akdeniz kıyıları , genel olarak dik ve girintisiz çıkıntısızdır . Nil Nehrinin meydana getirdiği delta ağzı ise kısmen düzdür . Kızıldeniz kıyıları 1800 km'dir . Bazı yerleri alçak ve kumluk , bazı yerleriyse oldukça yüksektir . Mevcut mercan kayalıkları ulaşımı aksatır . 1869'da kesin olarak açılmış Süveyş Kanalı ile Akdeniz ve Kızıldeniz birleştirilmiş ve Hindistan'a giden deniz yolu kısalmıştır .

İklim

Mısır , sıcak ve kurak bir iklime sahiptir . Yaz ve kış olmak üzere iki mevsim hüküm sürer . Kış ayları sert olmayıp , oldukça yumuşaktır . Akdeniz kıyılarında yıllık yaklaşık 200 mm civarındaki yağışlardan başka , yağış pek görülmez . Güney bölgelerde yaz günleri 43°C'ye kadar ulaşabilen sıcaklık , kış aylarında 15°C civarına düşer . Mısır'ın gece-gündüz arasındaki sıcaklık farkı ise yüksektir . Mesela çöl bölgesinde gündüz 37°C olan sıcaklık , gece 15°C'ye kadar düşebilmektedir . Ülkeyi etkileyen kuzey rüzgarlarından başka Nisan ve Mayıs aylarında ortaya çıkan “hamsin” rüzgarı , kum fırtınalarına sebep olur . Bu kavurucu rüzgar , ülkenin % 80'ini kaplayan Batı Sahrası'nın uzantısı olan batı ve güney çöllerinden doğuya doğru eser .

Tabii Kaynakları

Mısır'ın kurak ve sıcak iklimi , ormanlık alanlarının olmasına ve bitki örtüsünün zenginleşmesine mani olmuştur . Kıyı bölgeleri de , Nil kıyıları ve havzasıyla çöllerde bulunan vaha ve kuyular çevresinde bitki örtüsü yemyeşil ve verimlidir . Diğer bölgelerdeyse çoğunlukla sarı çöldür . Çöller genellikle kurak bitki örtüsüne sahiptir . Ülkenin tek hayat kaynağı Nil suları , en önemli tabii kaynağı teşkil eder . Nil Nehri suları , bugün kontrol altına alınmış ve dolayısıyla ülkenin sadece 1/28'ini teşkil eden Nil Vadisiyle bereketli deltasından yılda tek ürün yerine üç ürün alınmaktadır . Nil sularıyla meydana gelen güneyindeki Assuan sun'i gölünün çevresi 3000 km , yüzölçümü 5000 km2 ve en derin yeri 70 m'dir .

Bitki örtüsü gibi , hayvanlar bakımından da vasat olan Mısır'da daha çok evcil hayvanlar görülür . Çöl olan bölgelerde umumiyetle ceylan , nubian keçisi , sırtlan , çakal , çöl tilkisi , yabani tavşan ve vaşak yaşamaktadır . Ayrıca birçok tür kuş ve yabani ördek de bulunur . Yaylalık bölgelerdeyse kaba çuha ve devekuşu yaşar . Nil suları ise , tatlı su levreği bakımından zengindir .

En önemli yeraltı kaynağı petroldür . Batı ve doğu çölleri , Süveyş Körfezi ve Sina Yarımadası petrol bakımından oldukça zengindir . Demir filizi , fosfat , kireçtaşı ve tuz diğer önemli tabii kaynaklarıdır .

Nüfus ve Sosyal Hayat

Afrika veAsya arasında köprü ve Avrupa ile Hindistan ve Uzakdoğu arasında deniz ulaşımında geçiş merkezi olan Mısır , tarih boyunca birçok istilalara sahne olmuştur . Stratejik mevkii onu , Afrika Birliği , Arap Milliyetçiliği veİslam Dünyası gibi büyük meselelerde büyük nüfuza sahip kılmıştır . Ülke coğrafyası , tarihin en eski devirlerinden bu yana çok çeşitli milletlerin kaynaşması ile meydana gelen Mısırlıların % 99'unu dar bir havzada yaşamaya zorlayarak , birlik ve beraberliğin kolayca meydana gelmesine sebep olmuştur .

Mısır , 55 . 979 . 000'lik nüfusuyla , Nijerya'dan sonra Afrika'nın en kalabalık memleketidir . Endüstrileşmedeki noksanlıklara rağmen , Nil Vadisindeki nüfus yoğunluğu , Batı Avrupa milletlerinin en yoğun nüfuslu olanlarının yaklaşık iki katıdır . Nüfusun büyük çoğunluğu , Hami soyundan olan beyazlardan meydana gelir . Ayrıca Kıpti ve Nübyalılar da mevcuttur . Halkın % 99'u Müslümandır . Arapça , halkın esas konuşma dilidir . Yalnız köylerde yaşayan fellahların ( köylüler ) konuştuğu Arapça , şehirlerde konuşulandan biraz farklıdır . Ayrıca İngilizce ve Fransızca yaygın olarak konuşulur .

Halk , yaşayış tarzı bakımından beş gruba ayrılabilir . Gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan Mısır'da nüfusun çoğunluğunu teşkil eden fellahlar ( köylüler ) ile , genellikle şehirlerde yaşayan , okumuş ve ticari sınıf arasında , dilde olduğu gibi hayat tarzında da farklılıklar göze çarpar . Umumiyetle Türkçe de bilen idari kademeyi , çoğunlukla Araplar , Kuzey Afrikalılar , Türkler ve İngilizler teşkil ederler . Ayrıca bugün azınlıkta kalan arazi sahipleriyle vahalarda yaşayan Bedeviler , siyasi güçlerini kaybetmiş durumdadırlar . Son yıllardaki Mısır liderleri , ekonomik ve politik birçok problemin eğitim ve öğretimle halledilebileceğine inandıklarından , özellikle 1952'den sonra okul , öğrenci , öğretmen ve uzman sayıları artmıştır . Sadece ilk öğretim mecburi , diğerleri isteğe bağlı ve ücretsizdir . Yabancı okullardan başka 7 üniversite mevcuttur . En meşhurları El-Ezher Üniversitesidir . Halkın % 50'si okur-yazardır .

Afrika kıtasının en büyük şehri olan Kahire , Arap aleminin kültür merkezidir . Araplar tarafından 969'da kurulmuş olan bu şehirde eski ve tarihi eserler bol olup , modern bir turizm merkezidir . Dünyanın 7 harikasından biri olan İskenderiye Feneri'nin bulunduğuİskenderiye , Abu-Simbel tapınaklarının bulunduğu Assuan ve dünyanın en büyük sfenksiyle en büyük üç piramidinin bulunduğu Gize , diğer önemli büyük şehirleridir . Gize'deki üç piramitten Kefren piramidi yanındaki “Horus” isimli sfenks 73 m uzunluğunda ve 20 m yüksekliğindedir .

Mısır Türk sanat eserleri: Mısır , 826 senesinden Osmanlıların son zamanlarına kadar Türk tesiri altında kalmıştır . Abbasiler zamanından itibaren Türk valiler tarafından idare edilmeye başlanan Mısır'da Türk mimari tarzında birçok eser yaptırılmıştır . Kahire'de bulunan Abbasi halifelerinin türbeleri , Türk mimarisinin güzel örneklerindendir . Abbasi Valilerinden Ahmed bin Tulun , bugün hala duran ve ismini taşıyan İbn-i Tulun Camiini yaptırdı . Bu caminin tuğladan yapılması , binanın kaleyi andıran bir tarzda olması , mimari stilinde Türkistan ve Samarra tesirlerini açıkça göstermektedir . Uygur yapılarında olduğu gibi , motifler büyük çapta ve sadedir .

Eyyubiler zamanında ise darülhadis , tekke ve eyvanlı medreseler , Türkistan mimari tarzında inşa edilmiştir .

Memlükler zamanında Türk hükümdarı , hatunları ve beyleri Türk mimari tarzında birçok mescid , külliye , medrese , tekke , türbe ve hanlar yaptırmışlardır . Bugün bunların büyük kısmı Memlük sanat abideleri olarak ayakta durmaktadır .

Yavuz Sultan Selim'in Mısır'ı fethetmesinden sonra , Memlük mimari tarzı unutularak , Osmanlı mimari tarzı Mısır'a yerleşmiştir . Osmanlı devrinde valilerin yaptırdıkları mescidler , sebiller ve tekkeler , Osmanlı mimari tarzında yapılmıştır . Bunlara örnek olarak Süleymaniye Camii , Mahmudiye Camii , Murad PaşaCamii , Mehmed Ali Camii , Kethüda Abdurrahman Sebili , Osmanlı eserlerinden en tanınanlarıdır . Mısır'daki Osmanlı camileri büyük kubbeli ve ince minareli klasik Osmanlı eserleri olup , çinileri Türkiye'den getirtilmiştir .

Siyasi Hayat

Başkanlık sistemine dayanan Mısır Cumhuriyeti , 25 idari bölgeye ( illere ) ayrılır . En güçlü lider kabul edilen başkan , altı yılda bir halk tarafından seçilir . O da , hükumeti kurar ve başkanlık görevini yürütür . Ayrıca kendisine yardım edecek bir başkan yardımcısı vardır . On üyesi devlet başkanınca tayin edilen meclisin geri kalan 392 üyesi , beş yıl için halk tarafından seçilir . Mısır vilayetleri , valiye bağlı olup , müdürlerle idare edilen kazaların temsilcilerinden meydana gelen “il konseyi” tarafından idare edilir .

Mısır'da 1952'de yapılan askeri darbe , Melik Faruk'u devirmiş ve yerine yeni bir politik sistemin devri başlamıştır .

Sedat döneminde daha çok barışçı ve ekonomik kalkınmaya dönük bir politika takip edilmiştir . Bunun neticesi ABD aracılığıyla gerçekleştirilen Camp David Barış Antlaşması ile İsrail'le barış sağlanmıştır . Ayrıca ekonomik kalkınma gerçekleştirilmiş ve nükleer santraller yapılmıştır . Enver Sedat'tan sonra yerine geçen Hüsnü Mübarek , liberal iktisad sistemi , özel teşebbüs , basın hürriyeti , çok partili demokrasi hayatı olan Sedat modelinde bir değişiklik yapmadı .

Ekonomi

Mısır , kişi başına milli gelir bakımından Afrika'nın en zengin ülkesidir . Fakat dünya ülkeleri arasında ortalarda yer alır . 1980 yılından evvel Mısır , iktisaden dünyanın en kötü on ülkesi arasındaydı . Camp David Anlaşmasından sonra Enver Sedat'ın yeni ekonomik tedbirleri ile % 10 kalkınma hızı ile dünyanın en hızlı kalkınan ülkeleri arasında yer aldı .

Mısır , sulama sistemlerinin düzenlenmesinden evvel oldukça fakir ve dengesiz bir ülkeydi . Daha sonra açılan kanallar ve inşa edilen sulama sistemleriyle , Nil suları kontrol altına alınmıştır . Böylece yılda ancak bir defa alınabilen ürün miktarı üçe çıkmıştır . Nil Vadisi ve deltası tarıma elverişli olan bölgedir . Ekilebilir alanların artmasına sebep olan barajlar ve sulama sistemleri gibi su kontrol sistemlerinin en önemlisi , Büyük Assuan Barajıdır . Bu barajın inşası Kavalalı Mehmed Ali Paşa tarafından planlanmış ve ancak çeşitli sebepler yüzünden 1902 yılında tamamlanabilmiştir . En son olarak 1934'te yükseltilmiş olan baraj , 4 km uzunluğunda , 110 m yüksekliğinde olup , 500 . 000 hektarlık yeni bir arazi bölümünü ekime müsait kılmıştır . Barajın hemen güneyinde 554 km uzunluğunda , 5000 km2 yüzölçümündeki Nasır Gölü yer alır .

Böylece on iki türbini olan barajlardan yılda 10 milyar KW'lık elektrik üretilebilmektedir . Yaklaşık 130 milyar metreküp su hacimli baraj , son yirmi yıl içerisinde tarım ürünlerinde üç misli bir artışa sebep olmuştur .

Baraj çevresi , Nil vadi ve deltası ve kıyı bölgelerde daha çok pamuk , fasulye , mısır , buğday , şekerkamışı , akdarı , pirinç , soğan , patates , sebze ve meyve yetiştirilir .

Mısır , maden bakımından zengindir . Petrol , manganez , çinko , demir , kurşun , fosfat , krom , altın , amyant , kükürt , volfram ve titan en önemli madenleridir . Ayrıca , kireç taşı , tuz , bazalt ve pembe mermer oldukça bol çıkarılır .

En önemli ihraç ürünleri; pamuk , pirinç , petrol , tabii gaz , fosfat , tuz , demir , manganez , sigara , post ve deridir . Buna karşılık dışarıdan buğday , makine , teknik malzeme , harp silahı , araç ve gereçleri satın alır .

Mısır ekonomisi , tarımdan başka endüstri ve turizme de dayanır . Tekstil , kimyevi ürünler , petro-kimya ve çimento başlıca endüstri dallarıdır . Mevcut eski ve tarihi eserler , her mevsim uygun iklimi ve kıyıları turistlerin ilgisini çekmektedir . Dünyanın yedi harikasından olan piramitler ve İskenderiye feneri , kral mezarları , sfenksler önemli turizm gelir kaynaklarıdır . Bundan başka uzun ve çeşitli tarihe sahip olmasıyla Mısır , birçok milletin izlerini taşır . Özellikle Emeviler , Abbasiler , Memlükler ve Osmanlılardan kalma cami ve medreseler , han ve kervansaraylar önemli tarihi yerlerdir .

Mısır'ın diğer önemli gelir kaynaklarından biri de Süveyş Kanalı ve Sina Yarımadasındaki mevcut petrol kuyularıdır .

Süveyş Kanalı Firavunlar devrinden beri mevcuttu . M . Ö . 600 yıllarında Nil ile Kızıldeniz birleştirilmişti . Sonraları kumla dolmuştu . Yavuz Sultan Selim Han , İkinci Selim Han ve Üçüncü Mustafa Han zamanlarında kanal için teşebbüslerde bulunulmuş ve nihayet 1859'da Mısır Hidivi Said Paşa zamanında 50 . 000'in üzerinde işçi kullanılarak kanal kazılmaya başlandı . 1869'da hizmete açıldı ve üç yıl sonra senetleri İngiltere'ye satıldıysa da , 1956'da millileştirildi . Genişliği 150 m , derinliği 14 m ve uzunluğu 172 km olan kanal , Mısır ticari dengesindeki pürüzlerin yarısından çoğunu karşılamaktadır . 1967 İsrail Harbi bu gelirlerin kaybına yol açtıysa da Enver Sedat'ın Camp David Antlaşmasını gerçekleştirmesinden sonra tekrar ekonomik kalkınma hızına katkıda bulunmaya başlamıştır .

Ulaşım: Mısır'da yerleşim merkezleri arasında yeterli bir ulaşım ağı vardır . 5335 km'ye varan demiryolları , devlet tarafından işletilmektedir . Karayollarının uzunluğu ise 32 . 241 km'ye ulaşmıştır . Bu yolların % 52'si asfalt kaplıdır .

Demiryolları ve karayollarının büyük bir kısmı yerleşim bölgesinin yoğun olduğu Nil Havzası boyunca yer almaktadır .

Nil'in büyük kısmında , belli tonaja kadar olan gemilerle ulaşım yapılmaktadır . Aynı zamanda iki yanı denizle çevrili olan Mısır'da her türlü geminin yanaşabileceği limanlar vardır . Ülkenin büyük şehirlerinde ve büyük kısmında hava alanları bulunmaktadır . Hava ulaşımı Mısır Hava Yolları tarafından sağlanmaktadır .

Kategori: Coğrafya | Yerler |


Etiket: mısır, mısır'ın coğrafi özellikleri mısır sosyal yapısı, mısır tarihi

Kaynak: http://www. bilgininadresi. net/Madde/6520/M%C4%B1s%C4%B1r