Anadolu Selçuklu Devletinin Kültür Ve Uygarlığı

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ'NİN KÜLTÜR VE UYGARLIĞI
 

1 . Devlet  Yönetimi
 

     Anadolu    Selçuklu   Devleti'nin      başında ,    sultan  adı   verilen  bir   hükümdar   bulunurdu . Devlet  ve    ülke ,    hükümdar  soyunun  ortak  malı   sayılırdı . Sultan   ölünce , onun  ailesinden   biri  devletin  başına  geçerdi .
 

     Sultanın      önemli  görevleri  ve  sorumlulukları  vardı . Sultan , devleti   en  iyi  şekilde  yönetir , halkın  mutluluğu  için  çalışırdı . Sultandan  sonra  en  yetkili  devlet  adamı  vezirdi .
 

     Devlet  işleri ,    divan  adı  verilen  bir  kurulda  görüşülüp ,   karara  bağlanırdı . Divana ,   sultan  veya   vezir   başkanlık   ederdi .

     Ülke , yönetim  bakımından  bölümlere  ayrılmıştı . Eyalet ( il )   adı  verilen  bu bölümleri , Hükümdar  ailesinden  olan  melikler  ve  valiler  yönetirdi . Meliklerin  yanında  birde   atabey  bulunurdu . Atabey , meliklerin  deneyim kazanmaları  için  çaba  harcayan  bilgili bir görevliydi . Eyaletlerde , askerlik işlerine  subaşılar , adalet  işlerin  kadılar  bakardı .
 

     Anadolu  Selçuklularında  ordu , sultanın  şahsına  ait    askerler , ( Hassa  ordusu ) Türkmenler  ve  ıkta  sahiplerinin    beslediği  askerlerden  meydana  geliyordu . Savaş  sırasında;  ok , yay , kılıç  ve  topuz  gibi  silahlar   kullanılırdı .
 

     Anadolu    Selçukluları , denizciliğe de   önem  verdiler . Akdeniz  ve  Karadeniz    kıyılarında   tersaneler  kurdular . Bunlardan , Alaiye   ve  Sinop  tersaneleri  çok  önemliydi . Oluşturulan  donanma  ile  hem  deniz  ticareti  geliştirildi    hem  de  kıyıların  güvenliği  sağlandı .
 

2 . Din  ve  İnanış
 

       Anadolu    Selçuklu  Devleti  döneminde , Türkiye'de  yaşayan  insanları  çoğunluğu  Türk  ve  Müslümandı . Ayrıca    burada , başka  dinlere    inanan   insanlarda    vardı  ve  Türklerle   yanyana    yaşıyorlardı . Onlara  hoşgörü  gösteriliyor , inanç  özgürlüğü tanınıyordu . Anadolu  Selçuklu  sultanları , yönetimleri  altındaki  insanlar  arasında  din  farkı  gözetmezlerdi .
 

       Anadolu   Selçuklu  Devleti   döneminde   bazı  tarikatlar   kurulmuştu . Bektaşilik   ve   Mevlevilik  tarikatları    bunlar  arasındadır . Bektaşiliğin  kurucusu   Hacı Bektaş  Veli , Mevleviliğin Kurucusu  ise  Mevlana   Celaleddin  Rumi ‘dir .
 

3 . Sosyal  ve  Ekonomik  Yaşam

        Türkler   Anadolu'yu  yurt  edindikten  sonra  burada  her  bakımdan  gelişme  oldu . Yeni  köyler ve  şehirler  kuruldu . Ülke  bayındır  hale  geldi .         Halk  şehirli , köylü  ve  göçebe  olmak  üzere  üç  gruba   ayrılıyordu . Şehirliler  ticaret  ve  zanaatla , köylüler  hayvancık  ve  tarımla , göçebe  Türkmenler  ise  hayvancılıkla  uğraşıyorlardı . Demircilik , bakırcılık  ve  marangozluk  gibi  zanaat  dalları  çok  gelişmişti .
 

        Şehirlerde  ticaretle   uğraşanlar  tarafından   Ahi   teşkilatları  vardı . Bu  teşkilat  içinde zanaatkarın   iş  kollarına  göre  loncaları  olurdu . Zanaatkarlar  arasında  sıkı  bir   iş  birliği  ve  dayanışma  vardı .   Devletin  zayıfladığı  zamanlarda    Ahi  teşkilatı şehirlerin  güvenliğini  sağlar , yönetimde   etkili  olurdu .
 

          Anadolu  Selçukluları   döneminde    iç  ve  dış  ticarete  önem  verilirdi . Ticaret  yolları güvenceye  alındı . Kervanların  konaklaması  için kervansaraylar    yaptırıldı . Ayrıca   deniz  ticareti  geliştirildi .
 

          Anadolu  Selçuklu  Sultanı 1 . Alaeddin  Keykubat  devletin  ekonomisi ,   altın  para  bastıracak  kadar  güçlüydüydü . Anadolu  Selçuklularında    topraklar , devlet  malı  olarak  kabul  edilir  ve  “miri arazi”olarak    adlandırılırdı .
 

          Miri  arazi;has , ıkta  ve  vakıf   arazisi  olarak  dörde  ayrılırdı . Has  arazilerinin  geliri  sultana  ayrılmıştı . Sultan  bu  toprakları   istediği  gibi  kullanma  hakkına  sahipti . Ikta;hizmet  karşılığı   olarak  verilen  toprağın  geliridir . Ikta  sahiplerinin  elde ettikleri  gelirin

bir  kısmıyla  geçimlerini  sağlar , bir kısmıyla  da   asker  beslerdi .
 

           Mülk  arazi;görevlerinde  başarılı  olan  devlet  adamlarına  verirdi . Bu toprak , sahibinin  ölümünden

sonra  çocuklarına kalırdı .
 

           Vakıf  arazi;geliri , çeşitli   sosyal  kurumların  giderleri  için  ayrılan  topraklardı .

4 . Yazı , Dil  ve  Edebiyat
 

       Anadolu  Selçuklu  Devleti  döneminde   halkın  Türkçe  konuşmasına  karşın bilim  dili Arapçaydı . Edebiyat  ve  devletin  resmi   dili  ise  Farsçaydı . Karaman  oğlu  Mehmet  Bey , Anadolu  Selçuklu Devleti'nin  veziri  olduğu  sırada , devletin    resmi  dilinin   Türkçe  olduğunu  ilan  etti ( 1277 ) .
 

       Mevlana  Celaleddin  Rumi , Yunus  Emre  ve  Hacı  Bektaş  Veli'nin   Türk  düşünce  ve  edebiyat hayatında  önemli   yerleri  vardır . Onların  çabaları  sonucunda   13 .   yüzyıl  Anadolu'su  bir  kültür  ve hoşgörü   ülkesine  dönmüştür . Mevlana  eserlerini  Farsça , Yunus  Emre  ise  Türkçe  yazmıştır . Onlardan  kalan  eserler  bu  günde  değerini  korumaktadır .

5 . Bilim  ve  Sanat

        Anadolu   Selçuklu  sultanları  bilim  adamlarına , yazar  ve  şairlere  çok  değer  verirlerdi . Onlara destek    olurlardı . Bu  dönemde  Mısır , Suriye , İran , Irak  gibi  ülkelerden  pek  çok  bilim  adamı Anadolu'ya  getirilirdi . Onların  çalışmalarından  yararlanılırdı .
 

        Medreseler o  dönemin  en  önemli   eğitim , öğretim  ve  bilim  kurumlarıydı . Burada dini  bilgilerin  yanında    matematik , tıp , felsefe  ve  gök  bilimiyle ilgili  dersler   de okutulurdu .
 

        Türkler , Anadolu'ya  yerleştikten  sonra  hemen  bayındırlık  işlerine  giriştiler . Saraylar , camiler , mescit-ler , medreseler  imaretler , hastahaneler , kervansaraylar , hamamlar , surlar , kaleler  ve  tershaneler  yaptırdılar . Yaptırılan  çok  sayıdaki   eser , dini  ve  sosyal   alanlarda  halka  hizmet  verdi . Bu  yapıların  kapıları , pen-cereleri , kubbeleri  çok  güzel  çiniler , taş  ve  tahta  oymalar , kabartma  yazılar  ve  nakışlarla  süslendi . Kon-ya , Sivas , Kayseri , Erzurum , Ahlat , Divriği , Tokat , Malatya , şehirlerinde  Selçuklulardan  kalma    pek  çok  mimari  eser  bulunmaktadır . Konya'da  İnce  Minare  Medresesi  ve    Karatay  Medresesi , Konya   ile Aksaray  arasında  bulunan  Sultan  Hanı , Sivasta  Gök Medrese , Kayseri'de  Ulucamii , Darüşşifa ( hastahane ) ,

Divriği'de  Ulucamii , Erzurum'da  Çifte   Minare , Alanya'da ( Alaiye ) Kızılkule ,   ve  tershane  bu  dönemden kalan   en  önemli   eserlerin  başlıcalarıdır . Selçuklulardan  heykel     ve  resimler   de  kalmıştır . Halıcılık ve maden  işçiliğinde  de  ileri   gidilmiştir .

Kategori: Tarih |


Etiket: anadolu selçuklu devleti kuruluşu anadolu selçukları anadolu selçuklu devletinin yönetim şekli anadolu selçuklu devletinin yönetim biçimi anadolu selcuklu devletinin yonetim bicimi