Fizik Optik

Işık Nedir?
Işığın farklı ortamlardaki davranışlarını inceleyen fiziğin bölümüne optik denir . Işık saydam ortamlarda yayılır . Işık foton denilen taneciklerden oluşur . Fotonların belirli bir dalga boyu vardır . Bazı fiziksel olaylarda tanecik , bazılarında dalga karakter özelliği gösterir . Işığın boşluktaki yayılma hızı sabit  ve saniyede 300 , 000 km'dir . Belirli enerjileri vardır .
Işık Kaynakları:
Hangi ortamda olursa olsun , gece ve gündüz kendiliğinden ışık yayarak görülebilen cisimlere ışık kaynağı denir . Işık kaynakları , yapılarına göre , sıcak ( akkor ) ışık kaynakları ve soğuk ( akkor olmayan ) ışık kaynakları olmak üzere ikiye ayrılır .
Üzerine düşen ışığı geçirip geçirmemelerine göre , maddeler üç kısımda incelenir . Üzerlerine düşen ışığı tamamıyla geçirebilen , cam , su ve hava gibi maddelere saydam maddeler denir . Üzerlerine düşen ışığın bir kısmını geçiren maddelere yarı saydam maddeler hiç geçirmeyenlere ise saydam olmayan maddeler denir .
Işık Nasıl Yayılır?
Işık kaynaklarından yayılan ışınlar türdeş ortam içerisinde doğrular boyunca ilerler . Işığın ilerlemesi için ortama ihtiyaç yoktur . Işık türdeş saydam ortam içerisinde sabit hızla yayılır ve ışık hızı ortama göre değişir .

Tam Gölge - Yarı Gölge
Noktasal bir ışık kaynağı ile perde arasına bir engel konursa; kaynaktan yayılan ışınlar , ortamda ilerlerken saydam olmayan cisimi geçemediklerinden dolayı , cisimin arka tarafında karanlık alan oluşur . Meydana gelen bu karanlık alana gölge denir . Gölgenin şekli , saydam olmayan cismin şeklinin en büyük kesiti gibidir .
  

İki noktasal ışık kaynağı veya bir küresel ışık   kaynağı ile perde arasına bir engel konursa perde üzerinde tam gölge ve yarı gölgeler oluşur .
Şekilde ışık kaynağından çıkan ışınların hiç düşmediği yere tam gölge , kaynağın bazı bölgelerinden ışık düşüp bazı bölgelerinden ışık düşmediği yere de yarı gölge denir .
 

Eğer kullanılan ışık kaynağı şekildeki gibi saydam olmayan engelden büyük ise , perdenin bulunduğu yere göre gölge şekilleri değişir . Perde ( a ) konumunda iken ortada tam gölge ve etrafında yarı gölge oluşur . Perde ( b ) konumunda iken yalnız yarı gölge oluşur . ( Şekil ( a ) ve ( b ) )

NOT: Bir ışık ve perde düzeneğinde , gölgenin büyüklüğü;
     1 . Kaynakla cisim arasındaki uzaklığa
     2 . Kaynakla perde arasındaki uzaklığa
     3 . Kaynağın ve saydam olmayan cismin büyüklüğüne bağlıdır .

-Karanlık bir kutu içerisinde oluşan görüntü özellikleri:
1 .   Oluşan görüntü ter oluşur
2 .   deliğin çapı büyüdükce görüntünün netliği Azalarak büyür
                              3 .   d1=d2 ise cismin boyu görüntünün boyuna işettir .
                              4 .   d1>d2 ise; görüntü küçülür
                              5 .   d1<d2 ise görüntü büyür .

Güneş ve Ay tutulmaları:
Dünya güneş etrafında dönerken , ay dünya ile güneş arasına şekildeki gibi girdiğinde , ayın gölgesi dünya üzerine düşer ve K noktasından bakan gözlemci güneşi göremez . Bu olaya güneş tutulması denir .

Dünya , güneş etrafında dönerken ay ile güneş arasına şekildeki gibi girdiğinde dünyanın gölgesi , ay üzerine güneş ışınlarının gelmesini engeller . Güneşten ışık alamayan ay , L noktasından bakıldığında görülmez , bu olaya da ay tutulması denir .

-Farklı noktalardaki iki noktasal kaynağın oluşturacağı gölge;

  -Bir noktasal bir küresel kaynağın oluşturacağı gölge;

|KL| = Küresel ışık kaynağının çapı
|AB| = Saydam olmayan cismin çapı
|CD| = Yarı gölgenin çapı
|FE| = Tam gölgenin çapı

 

DÜZLEM AYNALAR
Yansıma Saydam ortamda hareket eden ışığın herhangi bir yüzeye çarpıp geri dönmesine yansıma denir . Yansıma olayında ışığın hızı , frekansı , rengi yani hiçbir özelliği değişmez . Sadece hareket yönü değişir .

Bir yüzeyle 90° lik açı yapan dikmeye yüzeyin normali denir . Gelen ışınla normal arasındaki açıya gelme açısı ( a ) , yansıyan ışınla normal arasındaki açıya da yansıma açısı ( b ) denir .

Yansımanın iki yasası vardır:
1 . Gelen ışın , normal ve yansıyan ışın aynı düzlemdedir .
2 . Gelme açısı yansıma açısına eşittir . ( a = b )
Işınların geldiği yüzey şekildeki gibi düzgün olursa , bu yüzeyin her noktasında normaller birbirine paraleldir . Şekildeki gibi gelen ışınların gelme açıları birbirine yansıma açıları da birbirine eşit olur .

Bundan dolayı yüzeye birbirine paralel gelen ışın demeti , yüzeyden de birbirine paralel olarak yansır . Bu yansımaya düzgün yansıma denir .



Eğer yüzey şekildeki gibi düzgün değilse , yüzeyin bütün noktalarındaki normaller farklıdır . Yüzeye paralel gelen ışınların gelme açıları yansıma açılarına eşit olmaz . Bu yansımaya dağınık yansıma denir .

Görüntü Oluşumu :
Herhangi bir cismi görebilmek için , cisimden yayılan ışınların göze gelmesi gerekir . Cisimden çıkan ışınlar doğrudan göze gelirse cisim görülür .
Eğer cisimden çıkan ışınlar , yansıma veya kırılma sonucu göze gelirse algılanan şey cismin görüntüsü olur .
Şekildeki K noktasal cisminin görüntüsünü bulmak için iki ışın kullanmak yeterlidir . Bu ışınlar yansıma kurallarına göre yansıtılır . Işınların uzantılarının kesiştiği yerde görüntü oluşur . Bu görüntü aynaya dik gönderilen ışının uzantısı üzerinde olmak zorundadır .
 

Eğer cisim şekildeki gibi ise K ve L noktalarının ayrı ayrı görüntüleri bulunur ve bu K' , L' görüntü noktaları birleştirilerek K , L cisminin görüntüsü bulunur .
 

Görüntünün Özellikleri:
Yansıyan veya kırılan ışınların kendileri kesişirse görüntü gerçek , uzantıları kesişirse görüntü zahirî ( sanal ) olur .
Zahiri görüntüler her zaman görünen görüntülerdir . Gerçek görüntüler ise , perde üzerine düşürülerek , değişik noktalardan görülebildiği gibi , gerçek görüntüden göze gelen ışınlar nedeniyle de perde olmadan da görülebilirler .

Düzlem Aynada Görüntü ve Özellikleri:



Şekildeki gibi noktasal bir cisimden çıkan ışınlar , düzlem aynada yansıyor ve uzantılarının kesiştiği yerde görüntü oluşuyor .




Buna göre , düzlem aynada oluşan görüntü;

Görüş Alanı: Bir düzlem aynanın iki kenarına gözden gönderilen ışınlar aynada yansır . Yansıyan bu ışınlar ile ayna arasında kalan alana görüş alanı denir . Bu yansıyan ışınların üzerinden geçtiği noktalar ve bu ışınlar arasında kalan noktaları görebilmek mümkündür .

Saydam olmayan küresel cisimlerin görüntülerinin arkasında kalan noktalar görülemeyebilir . Onun için görüş alanına bakarak görülebilecek noktalar kesinlikle bunlardır diye söylemek hatalı olabilir .

Şekilde G noktasından aynaya bakan bir gözün görüş alanını bulurken , aynanın iki ucundan normaller çizilir . Gelen ışının eşit açı yaparak yansımasını bulmak için , gözün normale dik olan uzaklığı belirlenir . Yansıyan ışın yine normalden eşit dik uzaklık olan noktadan geçer . Şekilde 1 . ışın L noktasından , 2 . ışın da S noktasından geçecek şekilde yansır . G noktasının aynadaki görüntüsünü görmek için nerelerden bakılmalı diye sorulduğunda , görüş alanı içinden bakılmalı cevabı verilir .
 

Gelme açısını yansıma açısına eşit çizebilmek için , aynanın normali hatasız çizilmelidir . Şekilde K aynası birim karelerin köşelerine yerleştirilmiş ise , normal ile ayna arasındaki açının 90° olması için bir kare köşegeni birleştirilerek normaller çizilir . Yan yana iki kare köşesi birleştirilerek yerleştirilen L aynasının normali , üst üste iki kare köşesi birleştirilerek bulunur .

Düzlem Aynada Özel Durumlar:
1 . Düzlem aynada gerçek cismin görüntüsü her zaman zahirîdir . Cismin aynaya uzaklığı , görüntünün aynaya uzaklığına , cismin boyu da görüntünün boyuna eşittir .
2 . Bir düzlem aynaya gelen ışının doğrultusu değiştirilmeden , ayna a açısı kadar döndürülürse , yansıyan ışın 2a kadar döner . Şekilde normal her zaman ayna ile 90° lik açı yapar . Ayna , a açısı kadar döndürülürse normal de a açısı kadar döner . Gelme açısı a kadar büyür , dolayısıyla yansıma açısı da a kadar büyür . Sonuçta yansıyan ışın 2a açısı kadar sapar .
 

Şekilde x – y eksenleri arasında 45° lik açıyla yerleştirilen aynada , x ekseni üzerindeki K cisminin görüntüsü y ekseninde ve K' noktasında oluşur . Ayna 45° dönderilerek y eksenine getirilirse , K' noktası 90° dönerek K'' noktasına gelir .


3 . Bir düzlem ayna ışık kaynağına yaklaştıkça gelme açısı , dolayısıyla yansıma açısı da büyür . Bu da yansıyan ışınlar arasındaki alanın büyümesi demektir . Kısacası düzlem ayna göze yaklaştıkça görüş alanı artar . Ayna gözden uzaklaştıkça görüş alanı azalır . Veya düzlem aynaya yaklaştıkça görüş alanı artar , uzaklaştıkça görüş alanı azalır .

4 . Kesişen iki düzlem ayna arasındaki açı a ise aynalar arasında meydana gelen görüntü sayısı ,
tane olur ,

5 . Paralel iki düzlem ayna arasındaki görüntü sayısı sonsuzdur .

KÜRESEL AYNALAR
Yarıçapı R olan bir kürenin tümsek kısmı parlatılıp ayna yapılırsa tümsek ayna , çukur kısmı parlatılıp ayna yapılırsa çukur ayna elde edilmiş olur . Aynanın tam ortasından ve merkezinden geçen eksene asal eksen denir . Aynanın asal eksenle çakıştığı noktaya tepe noktası ( T ) denir .

Tepe ile merkez noktalarının tam ortasındaki noktaya da odak noktası ( F ) denir . Odak noktasının aynaya veya merkeze uzaklığına da odak uzaklığı ( f ) denir . Odak uzaklığı ile aynanın ( R ) yarıçapı arasında  
R = 2f bağıntısı vardır .

Kürenin merkezinde geçen bütün doğrular kürenin yüzeyine dik olduğundan , küresel aynalarda merkezden geçen bütün doğrular normal olarak kabul edilebilir .
Çukur Aynada Işınların Yansıması
Yansımanın en önemli şartı gelme açısının yansıma açısına eşit olmasıdır . Merkezden aynaya çizilen doğrular , küresel aynaların normalidir . Çünkü bu doğrular aynaya diktir .
1 . Asal eksene paralel gelen ışınlar yansıdıktan sonra odaktan geçer . Gelen ışığın normalle yaptığı açı , yansıyan ışığın normalle yaptığı açıya eşittir .

2 . Odaktan aynaya gelen ışınlar asal eksene paralel gidecek şekilde yansır . Bir önceki ışının tam tersidir .
3 . Merkezden gelen ışınlar yine merkezden geçecek şekilde yansır . Çünkü normal üzerinden gelen ışınlar , aynaya dik çarptıklarından kendi üzerlerinden geri yansırlar .

4 . Tepe noktasına gelen ışınlar , asal eksenle eşit açı yapacak şekilde yansırlar . Çünkü asal eksen de merkezden geçtiği için normaldir .
Çukur Aynada Görüntü Çizimleri

Oluşan görüntünün yerini bulmak için en az iki tane ışın kullanmak gereklidir . Işınlar nerede kesişirse görüntü orada oluşur .
Cisim sonsuzda ise; sonsuzdan gelen ışınlar asal eksene paralel gelirler . Paralel gelen ışınlar ise yansıdıktan sonra odakta toplanırlar . Görüntü , odakta gerçek ve nokta halinde oluşur .
1 . Cisim merkezin dışında ise; görüntü , odak ve merkez arasında , ters gerçek ve boyu cismin boyundan küçüktür . Hatırlanacağı gibi ışınların kendisi kesişirse görüntü gerçek , uzantıları kesişirse görüntü zahirî olur .

2 . Cisim merkezde ise; görüntü , merkezde ters gerçek ve boyu cismin boyuna eşit olur .

3 . Cisim odakla merkez arasında ise; görüntü merkezin dışında ters , gerçek ve boyu cismin boyundan büyüktür .

4 . Cisim odakta ise; yansıyan ışınlar birbirlerine paralel olduğundan , görüntü sonsuzda ve belirsizdir .
5 . Cisim ayna ile odak arasında ise; görüntü aynanın arkasında , düz , zahirî ve boyu cismin boyundan büyüktür . Çizimlerden de görüldüğü gibi cisim veya görüntüden aynaya yakın olanın boyu daha küçüktür .

Tümsek Aynalarda Özel Işınlar

Tümsek aynada da çukur aynada olduğu gibi merkezden geçen bütün doğrular normaldir . Tümsek aynada odak noktası aynanın arkasında olduğu için zahirîdir . Çünkü odak , ışığın toplandığı noktadır . Tümsek aynada ışık toplanmaz . Sadece uzantıları odaktan geçer , kendileri geçemez .
1 . Asal eksene paralel gelen ışınlar , uzantıları odaktan geçecek şekilde yansırlar .

2 . Uzantıları odaktan geçecek şekilde gelen ışınlar , asal eksene paralel gidecek şekilde yansırlar .
3 . Uzantıları merkezden geçecek şekilde gelen ışınlar , kendi üzerlerinden geri dönecek şekilde yansırlar .

4 . Tepe noktasına gelen ışınlar , asal eksenle eşit açı yapacak şekilde yansırlar .

Tümsek Aynada Görüntü Çizimi

Bir tümsek aynada cisim nerede olursa olsun görüntü her zaman ayna ile odak noktası arasında , düz , zahirî ve boyu cismin boyundan küçüktür . Cisim sonsuzda iken görüntü odakta nokta halinde olur . Şekilde görüldüğü gibi cisim aynaya yaklaştıkça görüntünün boyu büyüyerek aynaya yaklaşır .

Küresel Aynalarda Herhangi Bir Işığın İzlediği Yol:

Çukur aynaya özel ışınların dışında herhangi bir ışın gönderildiğinde , ışının aynaya değme noktasına merkezden geçen normal çizilir . Gelen ışın normal ile eşit açı yapacak şekilde yansır .

Şekilde tümsek aynaya gelen ışın , normal ile eşit açı yapacak şekilde yansır . Tümsek aynada görüntü daima odak ile ayna arasında oluştuğundan , yansıyan ışınların uzantısı da odak ile ayna arasından geçer .

IŞIĞIN KIRILMASI

Işık ışınları saydam bir ortamdan başka bir saydam ortama geçerken ışınların bir kısmı yansıyarak geldiği ortama dönerken bir kısmı da ikinci ortama , doğrultusu ve hızı değişerek geçer . Işığın ikinci ortama geçerken doğrultu değiştirmesine ışığın kırılması denir .

Kırılma Kanunları :

1 . Gelen ışın , normal ve kırılan ışın aynı düzlemdedir .
2 . Gelme açısının sinüsünün , kırılma açısının sinüsüne oranı her zaman sabittir . Bu sabit , ikinci ortamın birinci ortama göre kırılma indisine eşittir . Şekildeki açılara göre ,

şeklinde ifade edilir . Bu bağıntıya Snell bağıntısı denir . Bağıntıdaki sabit değere ışığın havadan saydam maddeye girişte kırılma indisi veya sadece ortamın kırılma indisi denir . Kırılma indisi saydam maddelerin ayırt edici bir özelliğidir . Burada kırılma indisi bağıl kırılma indisi ve mutlak kırılma indisi olmak üzere ikiye ayrılır .

Işık kırılma indisi küçük ortamlardan büyük ortamlara geçerken normale yaklaşır . Kırılma indisi büyük ortamlardan küçük ortamlara geçerken normalden uzaklaşır .

Kırılma indisi büyük ortamlara çok yoğun ortam , kırılma indisi küçük ortamlara az yoğun ortam denir . Buradaki yoğun kelimesinin özkütle ile ilgisi yoktur .

Işık az yoğun ortamdan çok yoğun ortama veya çok yoğun ortamdan az yoğun ortama dik olarak geçerse doğrultusu değişmez , fakat hızı ve dalga boyu değişir

Sınır Açısı ve Tam Yansıma: Işık ışınları , kırılma indisi küçük ortamlardan büyük ortamlara hangi açı ile gelirse gelsin normale yaklaşarak kırılır ve ikinci ortama geçer . Işık ışınları çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşarak kırılır . Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama gelen ışınlar ikinci ortama her zaman geçemez . Ancak belli açılardan küçük açılarla geldiği zaman geçer . Sınır Açısı: Gelme açısı büyüdükçe kırılma açısı da büyür ve ışığın kırılma açısı 90° olduğu andaki gelme açısına sınır açısı denir . Eğer ışık ışınları sınır açısından daha büyük açıyla gelirse ikinci ortama geçemez ve geldiği ortama normalle eşit açı yaparak geri döner . Bu olaya tam yansıma denir .

     Örneğin , sudan havaya gelen ışınlar için sınır açısı 48° , camdan havaya gelen ışınlar için ise 42° dir .
Bu iki örnekten de anlaşılacağı gibi ortamların kırılma indisleri arasındaki fark büyüdükçe sınır açısı küçülür . Aynı sonuç Snell bağıntısından da anlaşılabilir .
 

Işığın Paralel Yüzlü Ortamdan Geçişi: Işık ışınları d kalınlığında paralel yüzlü bir cama şekildeki gibi geldiğinde önce normale yaklaşarak , çıkışta ise normalden uzaklaşarak kırılır . Kırılan ışın ile gelen ışın , birbirine paralel olur . Sadece paralel bir kaymaya uğrar . Kayma miktarı camın kalınlığına ve q1 ve q2 açılarına bağlıdır . q2 ise ortamların kırılma indislerine bağlıdır .

Görünür Derinlik:

Bulunduğumuz ortamdan kırıcılık indisleri farklı saydam ortamlardaki cisimlere baktığımızda , bulundukları yerlerden farklı yerlerde görürüz . Mesela akvaryuma üstten bakıldığında balıklar yüzeye çok yakın görülür . Su dolu havuza üstten bakıldığında , havuzun derinliği , olduğundan daha yakın algılanır . Sonuç olarak az yoğun ortamdan çok yoğun ortamdaki cisimlere bakan gözlemciler cismi daha yakında , çok yoğun ortamdan az yoğun ortama bakan gözlemciler ise daha uzakta görür .

Şekilde görüldüğü gibi az yoğun ortamdan çok yoğun ortama normal ya da normale yakın yerden bakılırsa cisim gerçek yerinden daha yakında görülür .

Şekilde ise çok yoğun ortamdan az yoğun ortama bakıldığında ise cisim gerçek bulunduğu yerden daha uzakta görülür . Bunların sebebi , ışığın kırılarak göze gelmesi ve gözün de kırılan ışınların uzantısında görmesindendir .

Küresel Yüzeylerde Kırılma:

Küresel camlara gönderilen ışık camdan geçerken kırılmaya uğrar . Önce girişte normale yaklaşır . Çıkarken de normalden uzaklaşarak kırılır . Burada unutulmaması gereken olay , küresel yüzeylerde merkezden geçen bütün doğruların normal olduğu ve normal üzerinden gelen ışınların kırılmayacağıdır . Şimdi de bir kaç şekil üzerinde bu olayı inceleyelim .

Şekil ( e ) de açı 45° den büyük olduğu için tam yansımıştır . Şekil ( f ) de ise ışık yarım kürenin merkezine gelmesine rağmen normal üzerinden gelmediği için kırılmıştır . Fakat çıkarken kürenin merkezinden geçecek şekilde geldiği için normal üzerinden doğrultu değiştirmeden çıkar .

PRİZMALAR: Kesiti üçgen şeklinde olan saydam ortamlara ışık prizması denir . Bu prizmada A açısına tepe açısı ya da kıran açı denir . Bu açının karşısındaki kenara da taban denir . Işık prizmalarda kırılma kanunlarına uygun olarak kırılır .

Şekilde cam prizmaya gelen ışın normale yaklaşarak kırılır . Camdan havaya gelen ışın için q açısının sınır açısına göre kıyaslanmasıyla üç farklı yol izleyebileceği görülür .

Tam Yansımalı Prizmalar:

Kesiti ikizkenar dik üçgen şeklinde olan camdan yapılmış prizmalara tam yansımalı prizmalar denir . Çünkü bu üçgenin açıları 45° , 45° ve 90° dir . Camdan havaya geçişte sınır açısı 42° olduğundan bu prizmaya gönderilen ışık en az bir defa tam yansımaya uğrar . Şimdi bu prizmaya gönderilen bir kaç ışığın izlediği yolları şekiller üzerinde görelim .
Şekillerdeki sistemlerde görüldüğü gibi ışık , en az bir yüzeyde tam yansımaya uğrar . Şekiller üzerinde de görüldüğü gibi ışınların , yüzeylerin normalleri ile yaptıkları açı 42° den büyükse tam yansımaya uğrar .


Şekilde görüldüğü gibi aynı prizmaya farklı iki ışık gönderildiğinde biri tam yansımaya uğramasına rağmen diğeride tam yansımaya uğramamıştır .

Beyaz Işığın Renklerine Ayrılması:

Aynı saydam düzleme şekildeki gibi eşit gelme açılarıyla gönderilen kırmızı ve mavi ışınların aynı miktarda kırılmadığı , mavinin daha çok kırıldığı gözleniyor . Yani aynı ortam , farklı ışınlar için farklı kırılma indisine sahipmiş gibi davranır .

Şekildeki prizmaya gönderilen beyaz ışık renk karışımı olduğundan bu renkler prizmadan geçerken farklı miktarlarda kırılırlar . En az kırmızı en çok ta mor ışın kırılır .

Renk :
Güneş ışığını bir prizmadan geçirdiğimizde renklerine ayrıldığını ve bu renklerinde sırası ile kırmızı , turuncu , sarı , yeşil , mavi ve mor olduğunu biliyoruz .
Cisimler güneş ışığı ile aydınlatıldığında , üzerine bu renklerin karışımı olan ışık düştüğünden , cisimler bunlardan bir kısmını yansıtırlar ve değişik renklerde cisimler algılanır . Bir cisim güneş ışığındaki tüm renkleri yansıtıyorsa beyaz , hiç birini yansıtmıyorsa siyah , herhangi bir rengi yansıtıyorsa o renkte görünür .

Güneş ışığındaki renklerden kırmızı , mavi ve yeşil renge ana renk denir . Bu üç ışığın tek tek ya da değişik oranlardaki karışımı göze gelirse , göz , cisimleri bu karışımlara göre değişik renklerde algılar . Bu üç rengin , karışımları beyaz ışığı verir . Şekildeki venn şemasında bu durum görülüyor . Aynı tabloyu incelersek kırmızı ve yeşil ışık göze gelirse sarı , kırmızı ve mavi ışık göze gelirse magenta , mavi ve yeşil ışık göze gelirse cyan olarak algılanır .

Karışımları beyaz rengi verebilecek iki renge tamamlayıcı renkler denir . Şekil ( a ) , ( b ) , ( c ) de görüldüğü gibi kırmızı ile cyan ( mavi - yeşil ) , yeşil ile magenta ( kırmızı – mavi ) ve mavi ile sarı ( yeşil – kırmızı ) tamamlayıcı renklerdir . Kısacası bu renklerin hepsinin içerisinde kırmızı mavi ve yeşil olduğundan bu üç rengin karışımı beyaz olarak algılanır .

Cisimlerin Işığı Yansıtması:

Bir cisim güneş ışığındaki tüm renkleri yansıtıyorsa beyaz görünür . Buradan anlıyoruz ki beyaz cisimler bütün renkleri yansıtıyor . Beyaz cisim , beyaz ışıkla aydınlatılırsa beyaz , kırmızı ışıkla aydınlatılırsa kırmızı , mavi ışıkla aydınlatılırsa mavi görünür . Dolayısıyla beyaz cisimler hangi ışıkla aydınlatılırsa o renkte algılanırlar .
Bir cismin rengi ana renklerden birisi ise , kendi rengini güçlü olarak yansıtır ve bir de prizmadaki renk sırasına göre bir altı ile bir üstündeki renkleri zayıf olarak yansıtır . Kendi rengi güçlü olduğundan zayıf renkler görülmez . Mesela kırmızı ışık , kırmızıyı güçlü , turuncuyu zayıf yansıtır . Mavi ışık maviyi güçlü , yeşil ve moru zayıf yansıtır .

Eğer mavi kitabı yeşil ışık altında aydınlatırsak , yeşil mavinin komşusu olduğundan zayıf olarak yansır . Fakat bu zayıf ışık gözü yeşil renkte uyaramayacağından mavi kitap siyah görünür .

Cisim güçlü ışıkların renginde görülür . Şekilde , güçlü ışıklar uzun oklarla gösterilmiştir . Zayıf ışınlar ise kısa okla gösterilmiştir .

 

Işığın Filtrelerden Geçişi :

Işığı geçirebilen renkli saydam filtrelerden geçen ışığın renkleri ile filtre rengindeki cisimden yansıyan ışıkların renkleri aynıdır . Yani kırmızı filtre , kırmızı ışığı güçlü , turuncu ışığı zayıf geçirir . Mavi filtre , mavi ışığı güçlü , yeşil ve mor ışığı zayıf geçirir . Sarı filtre , sarı ışığı kırmızı ışığı , yeşil ışığı güçlü , mavi ışığı ise zayıf geçirir .

Şekilde kırmızı filtreden kırmızı ışık güçlü , turuncu ışık ise zayıf geçer . Bu ışınlarda mavi filtreden geçemez , mavi filtre siyah görünür .

Şekilde sarı filtreden sarı , kırmızı ve yeşil renkler güçlü geçerken mavi ise zayıf geçer . Bu renkler de yeşil filtreden geçerken yeşil güçlü , sarı zayıf geçer ve filtre yeşil renkte algılanır .

Şimdi kırmızı , yeşil , mavi , beyaz ve siyah zeminler beyaz ışıkla aydınlatılırken bu zeminlere sarı filtre , cyan filtre ve magenta filtre ile bakılırsa renklerin nasıl algılandığı şekilde gösterildiği gibidir .

Kategori: Fizik |


Etiket: ışık, ışık kaynakları, mercekler, tam gölge, yarı gölge,düzlem aynalar